— 243 — 



vervangt. Inderdaad die eenvoudige uitdrukking "dat kleurt niet" 

 heeft een' diepen zin. Er moet dan toch iets in ons zijn, dat die 

 onvoldaanheid te weeg brengt. Ja, dat iets bezitten wij, zonder er 

 zelf van bewust te zijn. Verklaren kunnen wij de zaak niet, want 

 er ligt over de werkzaamheid der gezigtszenuwen , zoowel als over 

 die van al de zenuwen der zintuigen, nog een digte sluijer; wij 

 wagen liet niet dien op te hefïen. Zeer opmerkelijk is het intusschen, 

 dat die kleuren, welker bijeenvoeging ons genoegen doet, doorgaans 

 gezamentlijk wit maken. Daarom noemt de natuurkundige de ver- 

 melde harmoniërende kleuren elkanders aanvuUings- kleuren ; hiertoe 

 behooren derhalve rood en groen, geel en violet, blaauw en oranje, enz. 

 De vereeniging dezer kleuren, paar aan paar, vormt bij allen wit. 

 Niet dat wij zeggen willen, dat eene roode en groene verwstof, 

 met elkander vermengd, wit zullen opleveren; want verwstoffen zijn 

 geene kleuren, in den zin, waarin wij deze tot hiertoe hebben op- 

 gevat; zij verschaffen het oog slechts eene aandoening van die kleur 

 der lichtstralen, welke zij terug kaatsen; maar onze meening is, 

 dat de gelijktijdige waarneming dier kleuren door het oog ons de 

 gewaarwording geeft, die wij bij wit licht verkrijgen. — Om dit 

 door eene eenvoudige proefneming bevestigd te zien , zoo legge men 

 een oranje en een blaauw stuk vensterglas op elkander, en zie ge- 

 lijktrfdig door beide glazen heen naar een wit, sterk verlicht voor- 

 werp. Men zal ras gewaar worden, dat het ligchaam de witte kleur 

 heeft behouden, terwijl het die oogenblikkelijk schijnt te verliezen, 

 indien men het slechts door een der beide glazen waarneemt. Het- 

 zelfde geschiedt, wanneer er een donkerrood glas door een donker- 

 groen wordt bedekt. 



Wij hebben gezegd , dat verwstoffen , in eenen natuurkundigen 

 zin, geene eigentlijke kleuren zijn. Om den lezer te doen zien, 

 hoe onbegrip] pelijk veel schooner en zuiverder het witte zonnelicht 

 de verschillende kleuren, elk op zich zelve, kan scheppen, veel 

 schooner en sterker nog, dan wij ze in den regenboog mogen be- 

 wonderen, omdat deze te ver van ons verwijderd is, om de kleur 

 krachtig te doen uitkomen, oneindig veel reiner en sterker ook, 

 dan de kunst immer vermag ze aan ons te geven , zouden wij over 



15 



