— 279 — 



scliutteii; maar al worden die openingen naar de steeg geopend, 

 zoo is de ruil meestal geen voordeel. Ik heb u, waarde lezers, de 

 rustplaats geschilderd van den vermoeiden arbeider, waarvan de 

 meesten in het zweet huns aanschijns voor zich en de hunnen een 

 voedsel hebben verdiend, waarvan de verhouding tot goed en ge- 

 noegzaam voedsel, bijna gelijk staat met de verhouding van die 

 bedorven tot goede en voldoende lucht. En welke zijn de gevolgen 

 van het leven in die bedorven lucht.? Behoef ik ze u te noemen, 

 terwijl de ondervinding der laatste jaren ons nog allen grievend 

 voor ooge.n staat; waar toch zocht de cholera bijna uitsluitend hare 

 slagtoffers? Of moet de oorzaak daarvan elders gezocht worden? 

 Een feit uit ons eigen land, en wel in de stad Groningen, neemt 

 te dien opzigte allen twijfel weg. Eene philantropische vereeniging 

 heeft in 1845 aldaar in tien verschillende streken van de stad 

 100 armeuM'oningen laten bouwen, en wel met de noodige zorg 

 voor goede luchtverversching. Terwijl in 1826 te Groningen eene 

 epidemische ziekte heerschte, die in de arme buurten 1 van de 3 a 4 

 inwoners wegrukte, zoo bestond diezelfde verhouding ook in 1849 

 toen de cholera er heerschte; in de nieuw gebouwde huizen echter 

 stierven toen slechts 5 van de 400 k 500 bewoners. 



Nadat wij de treurige gesteldheid van de armen , als gevolg van 

 onkunde en onvermogen hebben nagegaan , moeten wij de woningen 

 binnentreden van den gegoeden burger, en eens nagaan hoe het 

 daar gesteld is. 



Daar treilen wij ruime met alle gemakken voorziene kamers, met 

 opene haarden, die eene vrij goede luchtverversching aanbrengen; 

 maar bij menigeen zijn die kamers in den regel gesloten en worden 

 slechts enkele malen ontsloten, wanneer men vreemden zal ont- 

 vangen; tot verblijf en slaapplaatsen van het huisgezin en dus van 

 de dierste panden moeten andere kamers dienen, lage opkamertjes 

 of lage vertrekken, somwijlen half ouder den grond, in ruimte 

 bijna gelijk aan de vertrekken der armenwoningen. 



Zetten wij onze wandeling voort, en treden wij de schoollokalen 

 binnen , de plaatsen waarin wij onze lieve kinderen , die tot hunne 

 ontwikkeling de versche lucht zoo zeer noodig hebben , het grootste 



