— 292 — 



Die waarheid is ook uitgedrukt in de natuur. 



Als wij de natuur met ons menschelijk oog bescliouwen, zien 

 wij in haar somtijds storingen, even als wij storingen zien in de 

 maatschappij en in den mensch zelven , en deze verkondigen het luid , 

 dat de aarde geen Utopia is, en nimmer eene woonplaats van reine 

 gelukzaligheid worden kan. 



Eene der grootste rampen van onze menschelijke zamenleving is, 

 dat daarin wezens gevonden worden, die niet op zichzelven kunnen 

 staan, en naar ziel en ligchaam door de anderen moeten onderhou- 

 den worden. Die wezens zijn talrijk en vormen eene soort van 

 ligchaam , dat als een worm aan de welvaart der maatschappij knaagt , 

 dat woekert op den arbeid der zelfstandige menschen en deze dik- 

 wijls met dood en vernietiging bedreigt. 



Zulke wezens vinden wij ook in het plantenrijk, en niet minder 

 talrijk en onheilbrengend. Wij noemen ze Woeker planten , Plant- 

 planten of Parasieten. Waarop groeijen de planten? vragen wij aan 

 de kinderen; en deze antwoorden: op den grond. — Voor de meeste 

 der zigtbaarbloeijende planten is dit korte antwoord geldig: zij 

 breiden hare wortels uit in het gruis van verbrijzelde rotsen en de 

 overblijfsels van vergane planten en dieren , waaruit die grond be- 

 staat, en nemen daarin de noodzakelijkste bestanddeelen van haar 

 voedsel op. — Maar er zijn ook planten, die zich aan andere le- 

 vende planten vasthechten, en op deze groeijen, die haar voedsel 

 niet bereiden uit de vochten van den grond, maar het geheel toe- 

 bereid aan andere planten ontnemen , en deze dus van hare beste 

 sappen berooven. — Die luij aards en dieven in het plantenrijk 

 noemen wij Parasieten. 



De Parasieten groeijen en woekeren dus op andere planten en 

 worden nimmer 'zelfstandig op de aarde groeijend gevonden. Zij 

 maken geene afzonderlijke familie in het plantenrijk uit; maar wor- 

 den in verschillende plantenafdeelingen als wonderlijke uitzonderin- 

 gen aangetroffen. 



Er zijn schijnbare en ware Woekerplanten. 



Gelijk het pligt is de menschen op het uiterlijk aanzien niet te 

 voorbarig als dieven of luijaards te beschuldigen, zoo moet men 



