— 311 — 



een bewijs dat de schuld niet aan de kuituur ligt : en wanneer 

 men wilde vooronderstellen, dat de druiven door de kuituur vat- 

 baarder zouden geworden zijn voor de ziekte, dan dringt zich 

 de vraag op, waarom zij dan niet reeds voor honderd jaren zijn 

 aangetast geworden, daar zij toen toch ook vrij algemeen werden 

 aangekweekt. 



Het meer dan gewoon woeden van de woekerschimmels , die de 

 aardappelen aantasten, en van die welke op de wijngaarden parasiteren, 

 is dus een verschijnsel, dat, even als het gekomen is, ook wel 

 weer verdwijnen zal, en waartegen de mensch alleen dit vermair, 

 dat hij die vijandige Parasieten bij hun ontstaan zooveel mogelijk 

 te keer gaat en verdelgt. — In dit opzigt is er van de praktische 

 wetenschap nog wel iets doeltreffends te verwachten. 



Woekerschimmels worden in onze dagen op vele verschillende 

 kultuurplanten aangetrofien. Zoo spreekt men van eene ziekte in de 

 kersen, in de erwten en boonen , in de oranjeboomen en meekrap, 

 ja ook het dierlijk ligchaam wordt somtijds door plantaardige Pa- 

 rasieten aangetast. De Muscardine, die zoovele zij dewor men vernielt, 

 is een schimmelsoort (Botrytis parasitica) ; en ook bij ons ontstaan 

 sommige huidziekten door woekerschimmels. 



De zoogenaamde planten-epidemiën van de laatste jaren zijn dus 

 het gevolg van eene bijzondere magt, die gegeven is aan kleine 

 plantjes, die niet in de aarde, maar op andere planten groeijen, 

 die Parasieten zijn even als de Marentakken en de Eafflesia; maar 

 zij doen ons echter geen van allen voor eene sreheele uitdelgino- der 

 kultuurplanten en voor eene vernietiging van die groote bronnen van 

 welvaart vreezen, evenmin als de longziekte of de Cholera ons doen 

 vreezen voor een geheelen ondergang van alle menschen en alle vee. 

 Veeleer zijn ze ons kleine welmeenende waarschuwingen om toch 

 nimmer in het optimistische denkbeeld te vallen, dat de aarde een 

 luilekkerland of een paradijs is. Even als de Marentakken en 

 deEaiflesia, zoo roepen de woekerschimmels ons toe, dat de aarde 

 niet alleen het goede voortbrengt, maar ook het kwade, en dat er 

 ook in de natuur strijd is tusschen licht en duisternis. 



En, gelijk wij in een hoogeren zin hier zijn om in het zedelijke 



