— 359 — 



gelijken. Zoo wij echter die uiterste grenzen verlaten, en ons tot 

 die wezens begeven, die, schoon eenigzins meer zamengesteld , aan 

 de allereenvoudigste het naast komen, dan zien wij al spoedig aan 

 beide zijden der grenzen zekere bijzonderheden, zekere eigenschappen 

 zich opdoen, die vervolgens, wanneer men altijd op diezelfde wijze 

 van het meer eenvoudige tot het meer zamengestelde voortgaat, 

 weldra nergens meer worden gemist, ja zich al gaande weg duide- 

 lijker voordoen en veelzijdiger ontwikkelen. En het zijn deze, die 

 wij mogen aannemen als de hoofdeigenschappen, waardoor zich het 

 dierenrijk ter eene en het plantenrijk ter andere zijde onderscheidt, 

 als de hoofdkenmerken der dierlijkheid en der plantaardigheid. 



Ik kan hier niet treden in eene breedvoerige ontwikkeling dier 

 eigenschappen. Het is voor mijn oogmerk voldoende te doen op- 

 merken, dat wel is waar zoowel bij de plant als bij het dier de 

 instandhouding van zich zelven en de voortplanting der soort de 

 opgaven zijn, die zij als levende wezens hebben te vervullen, en 

 dat de organisatie van beide dan ook daarop geheel ingerigt is; dat 

 evenwel, zoodra men de allereenvoudigste wezens verlaat, een groot 

 verschil bespeurd wordt in de wijze, waarop die doeleinden bereikt 

 worden, in de verrigtingen die daartoe dienen, en in de oro-anen, 

 welke die verrigtingen in beide natuurrijken uitoefenen ; — dat bij de 

 planten de verrigtingen, die tot instandhouding van het individu 

 dienen, zich slechts bepalen tot diegene, welke meer onmiddelijk 

 met de vochts-beweging , de stofwisseling en voeding in verband 

 staan, terwijl bij de dieren diezelfde verrigtingen voorafgegaan wor- 

 den door de spijsvertering; — dat er bij de dieren bovendien ver- 

 mogens worden aangetroffen , die , met de daartoe behoorende orga- 

 nen, bij de planten ten eenemale ontbreken , ik bedoel ^eM?aamof^%, 

 door welke het dier verwittigd wordt van hetgeen hem nuttig of 

 schadelijk zijn kan, en willekeurige beweging, waardoor het instaat 

 wordt gesteld het eene op te zoeken en het andere te vermijden; — 

 eindelijk, dat zich aan die beide, gewaarwording en willekeurige 

 beweging, eene reeks van vermogens aansluiten, de verstandelijke 

 namelijk, van welke bij de plant geen spoor wordt aangetroffen. 



Het is en blijft waar, dat men op deze eigenschappen geene 



