. — 363 — 



Even als echter in onze werkplaatsen de hoeveelheid der produc- 

 ten ondergeschikt is aan de hoedanigheid daarvan, zoo is het ook 

 die hoedanigheid, op welke de natuur vooral gelet heeft bij haar 

 streven om den graad van volkomenheid der dieren te doen ver- 

 schillen. — Het middel nu, waardoor zij de hoedanigheid der pro- 

 ducten van den arbeid der organen, en gevolgelijk dien arbeid en 

 die organen zelve volkomener gemaakt heeft bij het eene dier dan 

 bij het ander, is: de verdeeling van den arbeid.^) 



Op den laagsten trap des maatschappelijken levens voorziet ieder 

 mensch in eigen persoon in de bevrediging van al zijne behoeften; 

 zelf maakt hij den boog, de pijlen en het net, of de landbouw- 

 werktuigen, met welke hij zich en de zijnen het noodige voedsel 

 verschaft; hij bouwt zijne eigene woning, maakt al zijn huisraad 

 zelf, vervaardigt zijne eigene kleederen. De producten , die hij te 

 voorschijn brengt, zijn uit den aard der zaak weinig en slecht, of- 

 schoon zij, strikt genomen, voor de instandhouding des levens vol- 

 doende mogen zijn. Maar zoodra begint zich niet een eenigzins 

 hoogere graad van beschaving te ontwikkelen , of men bespeurt den 

 eersten aanvang van eene verdeeling des arbeids over verschillende 

 personen. De meesten blijven zich bezig houden met het voort- 

 brengen van de eerste behoeften des levens ; sommigen echter leg- 

 gen zich meer bepaald toe op het bouwen van woningen , niet voor 

 zich zelven alleen, maar ook voor anderen; er zijn er, die zich 

 meer bepaald bezig houden met het bewerken van metalen, weder 

 anderen , die hun Averk maken van het vervaardigen van kleederen en 

 wat dies meer zij. In het eerst is deze aanvankelijke verdeeling 

 des arbeids nog zeer onvolkomen; de bouwmeester, de smid, de 

 kleedermaker blijven nog min of meer landbouwers en jagers, of 

 één persoon oefent meerdere met elkander in eenig verband staande 

 bedrijven 'tegelijk uit, gelijk wij dit nog wel hier en daar waarne- 

 men, onder anderen op de dorpen onzer afgelegenste provinciën. Maar 

 niettegenstaande dit on volkomene, is reeds hier eene groote verbe- 



1) Deze stelling is vooral betoogd en ontwikkeld door milne edwards, het laatst 

 in zijne Introduction a la Zoölogie générale , ou considératiotis sur les tendances de la 

 nature dans la consiUution du règne animal. Paris, 1851. Ire pariie. 



