— 364. — 



tering der producten niet te miskennen. De verdeeling des arbeids 

 wordt uu al gaande weg volkomener, naarmate de vooruitgaande 

 beschaving al hoogere en hoogere eischeu doet , en meerdere kennis 

 en ervaring in staat worden om aan die eischen te voldoen ; en naar 

 die zelfde mate worden de producten menigvuldiger, meer verschei- 

 den , doelmatiger en schooner, met één woord, meer volkomen. 



Die verdeeling van den arbeid is ook door de natuur aangewend 

 als middel, om de dieren tot hoogere volkomenheid optevoeren. 

 Het dierlijk organisme toch gelijkt naar eeue meer of min uitge- 

 strekte werkplaats, in welke de organen, als zoovele werklieden, 

 arbeiden aan het voortbrengen dier verschijnselen, die de uitdruk- 

 kingen van het leven zijn. Even als nu in eene fabriek, waar de 

 verdeeling van den arbeid niet of onvolkomen is ingevoerd, de 

 producten in hoedanigheid zullen achterstaan bij diegene, bij wier 

 bewerking dat beginsel in het oog is gehouden — wel te verstaan 

 altoos bij gelijk verbruik vao krachten en tijd — zoo zullen ook 

 de voortbrengselen van den organischen arbeid bij die dieren, bij 

 welke de verrigtingen, en zelfs elk der onderdeelen van die verrig- 

 tingen, door afzonderlijke, daartoe opzettelijk ingerigte werktuigen 

 worden uitgeoefend, volkomener zijn, dan bij die, waar die ver- 

 deeling van den arbeid niet of onvolkomen plaats vindt , — en het 

 dier zelf zal ook dientengevolge volkomener kunnen genoemd worden. 



Werpen wij eeneu blik op de hoofdverrigtingeu van het dierlijk 

 organisme; wij zullen ontwaren, dat de natuur den arbeid over 

 ineer verschillende organen verdeeld, elke verrigting meer aan een 

 bepaald orgaan verbonden, gelocaliseerd heeft, naarmate wij van de 

 lagere tot de hoogere dieren opklimmen. 



Wat dan vooreerst de spijsvertering aangaat, zoo bestaat daar- 

 voor bij de allerlaagste diervormen geen afzonderlijk orgaan. Even 

 als bij de laagste plautsoorten , slurpt hunne geheele uitwendige 

 oppervlakte het water op, waarin zij leven, hetgeen dan het geheele 

 weefsel des diers doordringt, en in de zelfstandigheden , die het 

 opgelost houdt, aan dit de stof levert tot onderhoud en groei. Bij 



