— 366 — 



geheel ontwikkeld is, begint men een onderscheid tusschen raaag- 

 en darmvocht te bespeuren ; — ook het alvleeschsap wordt door 

 eene bijzondere klier afgescheiden ; — kortom, hoe hooger wij komen , 

 des te meer zien wij elk onderdeel van het spijsverteringswerk , elke 

 bijzonderheid daarvan aan afzonderlijke organen en vochten op- 

 gedragen. 



Er is echter eene tot de spijsvertering behoorende verrigting, 

 waarop wij bijzonder onze aandacht moeten vestigen; ik bedoel de 

 werktuigelijke verdeeling des voedsels. Eerst geschiedt deze slechts 

 door de zamentrekking der spijsbuis zelve, in den beginne zonder, 

 later met behulp van zamentrekbare vezels, welke eindelijk een' 

 geheelen spierrok rondom het spijskanaal vormen. Spoedig evenwel 

 nemen wij deelen waar, die tot dat werk opzettelijk zijn ingerigt, 

 b. V. hoornachtige tandjes aan de binnenste oppervlakte der maag 

 of, zooals bij de Zeeëgels, andere hoorn- of kalkachtige toestellen, 

 die tot de fijnmaking der spijzen dienen. Maar het is vooral de 

 mondopening, die tot dit einde groote veranderingen ondergaat, 

 naarmate wij van de laagste tot de hoogste dieren opklimmen. Eerst 

 niets dan eene opening in de zelfstandigheid des diers, is zij bij 

 vele Ringwormen reeds van hoornachtige plaatjes voorzien; bij de 

 Insekten en Schaaldieren vinden wij zeer ontwikkelde hoornachtige 

 kaken, en de kopdragende en koppootige Weekdieren bieden eene 

 dergelijke inrigting aan. Bij de Gewervelde dieren trefl'en wij einde- 

 lijk eenen eigenlijken tandtoestel aan, — behalve bij de Vogelen en 

 bij eenige uitzonderingen uit de andere klassen ; — en niet alleen 

 dat zij tanden bezitten, maar deze zijn ook nog bij de Zoogdieren 

 onderscheiden in snijtanden, hoektanden en kiezen, die alle hunne 

 eigene verrigtingen uitoefenen. Soms zelfs zijn de kiezen mede in 

 twee soorten verdeeld ,, en anders gevormd , naar gelang zij moeten 

 dienen om dierlijke zelfstandigheden fijn te snijden, of plantaardige 

 stoffen te verbrijzelen. 



Nadat het voedsel in de spijsholte de vereischte bewerkingen 

 ondergaan heeft, moeten de uit dat voedsel afgezonderde, thans 

 in vloeibaren staat in de spijsholte aanwezige voedingsstoffen in alle 

 deelen van het organisme worden verspreid. Bij de allereenvoudigste 



