— 367 — 



dieren , die wij beschouwd hebben , kan hiervan wel geene sprake 

 wezen, daar bij hen spijsvertering en voeding één, en niet van 

 elkander af te scheiden zijn. Dit is zelfs nog bij vele Polypen het 

 geval. Doch bij andere Polypen {Alcyonmm palmatum b. v.) en vele 

 Zeenetels beginnen zich afzonderlijke werktuigen voor den vochts- 

 omloop te vertoonen , welke werktuigen of kanalen echter slechts 

 aanhangsels van de spijsholte zijn. Bij de Stekelhuiden , vele Eing- 

 wormen en de Weekdieren scheidt zich de circulatie-toestel geheel 

 van die der spijsvertering af. In 't eerst bewegen de vochten zich 

 echter nog in holten, in tusschenruimten , wier wanden slechts 

 gevormd worden door de omliggende deelen; later worden die hol- 

 ten afzonderlijke kanalen, met eigene wanden, dat is te zeggen, 

 zij worden vaten. Tevens voert de natuur eene belangrijke verdee- 

 ling van den arbeid bij die vochtvoerende holten en vaten in. 

 Dienden namelijk in den beginne alle vaten om het voedingsvocht , 

 niet alleen naar de verschillende ligchaamsdeelen , maar ook om het 

 van deze weder terug te voeren , zoo zien wij daarentegen later een 

 dubbel stelsel van vaten, een slagaderlijk en een aderlijk ontstaan, 

 waarvan het eerste de vochten in centrifugale, het tweede in cen- 

 tripetale rigting voortleidt. — Bij zeer vele lagere dieren zijn het 

 de vaten zelve, en deze alleen, die de in hen bevatte vochten voort- 

 stuwen; bij anderen wordt deze verrigting daardoor bevorderd, 

 dat een der vaten eene grootere ruimte en krachtig zamen- 

 trekkende wanden bezit, zooals het ruggevat der Duizendpooten, 

 Spinnen en Insekten. Dit centraalvat, in omvang en vorm gewij- 

 zigd, wordt eindelijk een hart, dat in zijn' eenvoudigsten vorm, 

 zooals bij de Schaaldieren , slechts ééne holte bezit. Bij de meeste 

 Weekdieren en bij de Visschen bezit het twee, eene, die soms dubbel 

 is, ter ontvanging, eene ter voortstuwing van het vocht. Tot dus 

 ver geschiedde de beweging van het voedingsvocht door het geheele 

 ligchaam, en die door de ademhalingswerktuigen, onder den invloed 

 van een enkel werktuig, van één enkel hart. Bij de Kruipende 

 dieren vindt men den overgang tot eene nieuwe verdeeling van den 

 arbeid, die, bij de Krokodillen bijna volkomen geworden, echter 

 eerst bij de Vogelen en de Zoogdieren hare hoogste volkomenheid 



