— 375 — 



. drukken, begint te vervelen om hetzelfde thema op oneindige wijzen 

 te variëren, dat zij er toe besluit om een nieuw deel in de orga- 

 nisatie in te voeren. 



Het zou niet moeijelijk zijn bij een overzigt van de verschillende 

 afdeelingen des dierenrijks dit met een groot aantal voorbeelden te 

 staven. Doch dit doende zoude ik de palen van dit opstel verre 

 moeten te buiten gaan. Ik vergenoeg mij dus slechts een enkel 

 voorbeeld, niet als bewijs, maar als opheldering van het gezegde 

 aan te voeren. 



Bij vele der laagste vormen der Schaaldieren is geen spoor van 

 zelfstandige ademhalingswerktuigen te ontdekken; bij andere is de 

 ademhalingsverrigting wel is waar reeds gelocaliseerd , maar het zijn 

 de vliezige en bladvormige pooten, die tegelijk tot zwempooten en 

 tot kieuwen dienen. Bij de Gelijkpootigen {Isopoda) bemerkt men 

 eene engere localisatie der kieuwen, maar het zijn toch de pooten, 

 schoon alleen de achterste of buikpooten , die deze verrigting uitoefe- 

 nen. Bij de steurkrab (Squilla) bestaan zelfstandige kieuwen; maar nog 

 zijn het de buikpooten , die hier door hare bewe^in^ de vernieuwino- 

 des waters langs de oppervlakte der kieuwen bevorderen, en dus 

 de mechanische werktuigen der ademhaling uitmaken. Bij de Tien- 

 pootigen (Becapoda) eindelijk zijn de kieuwen in afzonderlijke 

 holten opgesloten; maar nog dient hier het tweede paar kaken, 

 grootendeels aan zijne oorspronkelijke bestemming onttrokken, tot 

 hetzelfde doeleinde, als de buikpooten bij de steurkrab. 



Maar het overzigt van de hoofdverrigtingen der dieren, dat ik 

 straks gaf, leverde reeds van dergelijke bijzonderheden een aantal 

 voorbeelden. Ik herinner u b. v. hoe de natuur, wanneer zij ten 

 dienste der beweging een stelsel van hefboomen in de dierlijke be- 

 werktuiging invoert, daartoe in de eerste plaats een reeds bestaand 

 orgaan, de huid, gebruikt, en eerst veel hooger op, zich een gansch 

 ander plan kiezende, ten dien einde nieuwe, inwendig geleo-ene 

 deelen vormt, die met de uitwendige hefboomen niets gemeens heb- 

 ben, dan hun doel. 



