— 10 — 



maal kleiner is dan de aardstraal, zijn dus vele maanbergen 4 maal 

 hooger dan onze aardsche bergen te noemen. 



De hoogste maanberg, Newton, zeer nabij de Zuid-Pool gele- 

 gen, is juist 1 geogr. mijl hoog en bedraagt alzoo het ^/^s^ van demaans- 

 middellijn; de hoogste aardsche berg, in de Himalaya, is ^ /ie geogr. 

 mijl hoog en maakt alzoo het ^/us^ gedeelte der aardmiddellijn uit. 



Om een oppervlakkig denkbeeld te geven van de gemiddelde 

 hoogte der hoogste maanbergen kan vermeld worden , dat beer en 

 MaDLEE, van de 1995 door hen gemetene hoogten gevonden hebben : 

 6 boven de 18000 vt., 38 boven de 15000 vt., 128 boven de 12000 vt. 



De geringste hoogte, welke zij nog met redelijke naauwkeurig- 

 heid hebben kunnen bepalen, wanneer zij bij opgaande of onder- 

 gaande zon eene zeer lange schaduw afwerpt, is eene hoogte in 

 den ringberg Seleucus, nabij den N. W. maan-rand gelegen, van 

 162 voeten. 



Gelijk de geologie den betrekkelijken ouderdom der aardsche 

 rotslagen bepaalt, zoo kan ook de betrekkelijke ouderdom van som- 

 mige maanbergen bepaald worden, doch alleen dan, wanneer ver-, 

 scheidene ringgebergten elkander als doorkruisen ; want de middelen 

 welke der geologie daartoe ten dienste staan, als de scheikundige 

 zamenstelling, de betrekkelijke ligging en opvolging der verschil- 

 lende rotslagen , vooral de ingeslotene versteeningen , zijn natuur- 

 lijk bij de maan niet aan te wenden , zoodat die betrekkelijke ouder- 

 doms-bepaling niet tot geheele formatiën, over de gansche maans- 

 oppervlakte verspreid, kan uitgestrekt worden, maar alleen plaatselijke 

 opheifingen kan betreffen, welker opvolging zich op het oog laat 

 beoordeelen. 



Over het algemeen kunnen de zoogenoemde Walvlakten als de 

 oudste bergvormen worden aangemerkt. Zoo noemt men uitgestrekte, 

 dikwerf nog vrij onefïene vlakten, soms merkelijk van den cirkel- 

 vorm afwijkende, ingesloten door onregelmatige, zeer vertakte, 

 veelal duizende voeten hooge bergwallen. Op de kaart van beer 

 en MaDi,ER vindt men er 37 van aangegeven , die allen meer dan 10 

 geogr. mijlen middellijn, en meer dan 80 vierkante geogr. mijlen 

 oppervlakte hebben, terwijl die der meeste meer dan 100, en van 



