TWEE NIEUWE HULPMIDDELEN 



VOOR DE 



TIJDSBEPALING IN HET DAGELIJRSCH LEVEN , 



AANBEVOLEN DOOR 



F. K A I S E K. 



XJe behoefte aan hulpmiddelen, om den tijd met juistheid uit te 

 meten, is gestadig toegenomen, naar mate de wetenschappen werden 

 volmaakt en een' meer beslissenden invloed uitoefenden op de nij- 

 verheid en het maatschappelijk leven. Men heeft ook met steeds 

 hoogeren ernst gearbeid om die behoefte te vervullen , en misschien 

 heeft het menschelijk vernuft zich nergens duidelijker geopenbaard, 

 dan in de welgelukte pogingen, die, in vroegeren en lateren tijd, 

 daartoe werden aangewend. De kunst om uurwerken te vervaardi- 

 digen is thans inderdaad tot eene hoogte geklommen, die men in 

 vroegere eeuwen voor eene hersenschim verklaard zoude hebben; 

 maar al mogt de kunst het hoogste toppunt van volkomenheid heb- 

 ben bereikt; al mogten de uurwerken, in zich zelf, niets meer te 

 wenschen overlaten, dan zouden zij nog, alleenlijk onder bepaalde 

 voorwaarden, aan hun eigenlijk doel beantwoorden. 



Het eenige middel dat ons ten dienste staat, om den tijd te 

 meten, is de beweging, die wij bij het een of ander voorwerp 

 waarnemen. Is die beweging eenparig, d. i. wordt door het voor- 

 werp in hetzelfde tijdvak altijd dezelfde ruimte doorgeloopen , dan 

 zullen ook alle ruimten, die het heeft afgelegd, evenredig zijn aan 

 de tijden waarin het die aflegde, en de doorgeloopene ruimten zul- 

 len onmiddellijk de maten der genoemde tijdvakken wezen. Is de 



5 



