— 70 — 



jaars volkomen dezelfde lengte, zoodat zij niet onvoorwaardelijk 

 als eenheden voor het meten van den tijd kunnen worden aange- 

 nomen, en ook de tijd niet onmiddellijk door den stand der zon 

 kan worden aangewezen. Deze ongelijke lengte der ware zonneda- 

 gen is gedeeltelijk een gevolg hiervan, dat de kring, in welken de 

 zon zich jaarlijks, rondom den hemel schijnt te bewegen, niet lood- 

 xegt staat op de omwentelings-as der aarde, en gedeeltelijk hier- 

 van , dat de zon zich , in dien kring , niet steeds met dezelfde 

 snelheid aan den hemel voortbeweegt. Het zoude onmogelijk zijn 

 de wijzers van een uurwerk, met eenige naauwkeurigheid , de on- 

 regelmatige beweging der zon te doen nabootsen , en telkens bij 

 den doorgang der zon door het zuiden met hetzelfde punt van de 

 wijzerplaat te doen zamenvallen ; maar indien dit al mogelijk ware 

 en werkelijk ten uitvoer werd gebragt, zoo zouden de verplaatsin- 

 gen der wijzers niet evenredig zijn aan de verloopene tijden, en 

 de tijd zelf zoude, niet onmiddellijk, met juistheid door het uur- 

 werk worden aangewezen. Om het tellen en het meten van den 

 tijd met de standen en de beweging der zon in overeenstemming 

 te brengen , was men daarom verpligt tot een eigenaardig hulpmid- 

 del zijne toevlugt te nemen. Dat hulpmiddel is eene denkbeeldige 

 zon, die met de ware zon den geheelen hemel rondloopt, zoodat 

 zij , op hetzelfde oogenblik met haar van een bepaald punt des 

 hemels uitgaande, ook weder op hetzelfde oogenblik met haar tot 

 dat punt wederkeert. Aan deze denkbeeldige zon, die, even als 

 de ware zon, in den tijd van juist een jaar den geheelen hemel 

 rondloopt, wordt eene eenparige beweging toegekend, in eenen kring 

 die loodregt staat op de omwentelings-as der aarde. Die denkbeel- 

 dige zon is, met betrekking tot de ware zon, nu eens vooruit en 

 dan weder ten achter, en, indien zij wezenlijk bestond, zoude zij 

 dagen geven, die altijd dezelfde lengte hebben, en juist met het 

 gemiddeld bedrag van de veranderlijke dagen der ware zon over- 

 eenkomen. Men noemt haar de middelbare zon, en de altijd even 

 groote tijdsverloopen tusschen twee op elkander volgenden harer 

 doorsancen door het zuiden dragen den naam van middelbare zon- 

 nedageii. De middelbare zon zal, nu eens vroeger dan weder later 



