— 71 — 



dan de ware zon, door het zuiden gaan, en de middelbare zonne- 

 tijd van een bepaald oogenblik is het aantal middelbare zonne-uren, 

 minuten en secunden, op dat oogenblik, sedert den laatsten door- 

 gang van de middelbare zon door het zuiden verloopen. Het is 

 ligt te berekenen welk punt van den hemel door zulk eene mid- 

 delbare zon, op een gegeven oogenblik, moet worden ingenomen, 

 en uit de bekende beweging van de ware' zon kan ook de plaats 

 van deze, voor datzelfde oogenblik, worden afgeleid. Uit die betrek- 

 kelijke standplaatsen berekent men hoeveel de middelbare en de 

 ware zonnetijd van elkander moeten verschillen. Dat verschil draagt 

 den naam van tijdsvereffening, en is het eenmaal gegeven, zoo is 

 het uiterst ligt den middelbaren tijd tot den waren, en den waren 

 tot den middelbaren tijd te herleiden. Door de invoering van de 

 middelbare zon en den middelbaren tijd heeft men eene eenheid om 

 den tijd te meten aan de onregelmatige schijnbare beweging der 

 zon ontleend; het tellen van den tijd, zonder in onnaauwkeurig- 

 heid te vervallen, met de standen van de zon aan den hemel in 

 overeenstemming gebragt, en een hulpmiddel verkregen om den tijd, 

 met alle wenschelijke juistheid, door de standen van de zon te be- 

 palen. Men kent de standen , die de middelbare en de ware zon , 

 op een bepaald oogenblik, met betrekking tot het voorjaarsnacht- 

 eveningspunt innemen , en daardoor wordt men in staat gesteld de 

 zonne-tijden tot sterretijd, en omgekeerd, over te brengen. Naar 

 mate de uurwerken volkomener zijn, kunnen zij met eene hoogere 

 juistheid den middelbaren of den sterretijd aanwijzen, en aan de 

 sterrewachten zijn beide wijzen om den tijd te tellen in gebruik. 

 Vroeger liet men de openbare uurwerken den waren zonnetijd aan- 

 wijzen, omdat die door de zon zelve onmiddellijk gegeven wordt; 

 maar men moest dan ook het uurwerk, al was het in zich zelf 

 volkomen , gestadig verzetten , om het met den onregelmatigen gang 

 van de zon in overeenstemming te houden, en in de sterrewach- 

 ten, waar zoo veel op het juiste uitmeten van den tijd aankomt, 

 is dat volstrekt niet toe te laten. Voor eenige jaren heeft men, 

 bij ons en elders , de gewoonte ingevoerd om ook de openbare uur- 

 werken den middelbaren tijd te laten aanwijzen. Ten gevolge daar- 



