— 75 — 



langs onze spoorwegen , de openbare uurwerken , binnen eene of twee 

 minuten, den tijd aanwezen, dien zij aanwijzen moeten. Reeds 

 voor eenige jaren ben ik van regeringswege over dat onderwerp 

 geraadpleegd. Ik heb toen een maatregel voorgesteld , door welken , 

 zonder kosten, eene juiste telling van den tijd langs onze spoor- 

 wegen zoude worden verkregen , en wiens aanwending niemand dan 

 mij zei ven eenige moeite zoude veroorzaken, maar ik heb daarna 

 van mijn voorstel niets meer vernomen. 



Opdat men in het maatschappelijk leven omtrent den tijd niet 

 in het onzekere ronddwale, behoort men de hulpmiddelen te ken- 

 nen , door welke zich de fouten der uurwerken met eene toereikende 

 juistheid bepalen laten. Het was daarom reeds voor eenige jaren 

 mijn voornemen een stukje te schrijven over de tijdsbepaling in 

 het dagelijksch leven , maar ik heb het onnoodig geoordeeld om aan 

 dat voornemen gevolg te geven, toen die taak door den heer F. 3. 

 STAMKAKT was volbragt. In het jaar 1847 werd te Amsterdam, 

 bij WEYTINGH en van der haakt, een boekje uitgegeven, dat ten 

 titel voert: Over de burgerlijke tijdsbepaling. Aanwijzing van eenige 

 eenvoudige middelen^ waardoor de stand en de gang van een uur- 

 werk, met eene voor burgerlijk gebruik voldoende juistheid, kunnen 

 gevonden worden, door f. j. stamkart, Math. Mag. Phil. Nat. 

 Doet. In dat werkje wordt, met de naauwkeurigheid en de scherp- 

 zinnigheid, die den heer stamkart eigen zijn, gehandeld over de 

 tijdsbepaling door zonnewijzers, door meridiaanlij nen en door eene 

 kom met water of olie, die, naar eene vernuftige opmerking van 

 den heer stamkart, voor de waarneming van overeenstemmende 

 zonshoogten dienen kan. De heer stamkart handelt ook over den 

 dipleidoskoop van dent, en doet teregt opmerken dat dat werk- 

 tuigje dan alleen geschikt is om den tijd te bepalen, als die reeds 

 op eene andere wijze is bekend geworden. Ook het passage-prisma 

 van STEINHEIL, dat door den heer stamkart niet vermeld wordt, 

 kan in het dagelijksch leven voor de tijdsbepaling geene groote 

 diensten verleenen; maar misschien had de heer stamkart met goede 

 gevolgen over de tijdsbepaling, door het verdwijnen van sterren 

 achter den draad van een paslood, kunnen handelen. 



