— 77 — 



tijdsbepaling in gebruik, die men reeds sedert lang ook voor het 

 dagelijksch leven heeft aanbevolen, maar van welke in het geschrift 

 van den heer stamkaet geene melding wordt gemaakt. Toen dat 

 geschrift werd uitgegeven , waren de hulpmiddelen voor de toepas- 

 sing van deze handelwijze in het dagelijksche leven nog zoo ge- 

 brekkig, dat men van haar ook geene groote gevolgen kon ver- 

 wachten; maar nu die hulpmiddelen onlangs zeer aanmerkelijk ver- 

 beterd zijn, zijn zij het overwaardig dat de algemeene aandacht op 

 hen worde gevestigd. De handelwijze, die ik bedoel, bestaat daarin, 

 dat men, op een willekeurig oogenblik van den dag, dat slechts 

 niet te digt bij den middag genomen moet worden, de hoogte der 

 zon mete en daaruit den waren tijd afleide van het oogenblik, 

 waarop men die meting volbragt. Die ware tijd laat zich in mid- 

 delbaren overbrengen , en deze doet de fout van het uurwerk ken- 

 nen , zoo hij slechts bij de aanwijzing van het uurwerk, op het 

 oogenblik van de meting, vergeleken wordt. Deze handelwijze biedt, 

 boven andere, vele voordeden aan. Zij kan in elk woonhuis wor- 

 den aangewend, waar de zon slechts gedurende eenige minuten, 

 voor of na den middag, kan worden waargenomen, en is veel min- 

 der dan alle andere handelwijzen van plaatselijke omstandigheden 

 afhankelijk. De waarnemingen, die zij vordert, zijn in een' zeer 

 korten tijd volbragt en geleiden tot haar doel, zoo de zon slechts, 

 op een niet al te ongeschikt uur van den dag, gedurende weinige 

 minuten door de wolken breekt. Deze handelwijze heeft echter ook 

 hare eigenaardige bezwaren. Zij vordert namelijk een hulpmiddel 

 om de hoogte van de zon te meten , en de berekening van den 

 waren tijd, uit de gemetene hoogte, welke berekening veel te 

 zamengesteld is, om in het dagelijksch leven eenigen ingang te 

 kunnen vinden. 



Men is er, reeds voor een' zeer geruimen tijd, op bedacht ge- 

 weest, om de tijdsbepaling door zonshoogten voor het dagelijksch 

 leven meer geschikt te maken , en in de eerste plaats trachtte men 

 dit doel te bereiken , door het berekenen van tafelen , aan welke, 

 voor elke gemetene hoogte der zon , de met haar overeenstemmende 

 ware tijd ontleend kon worden. Reeds in het jaar 1791 werden 



