— 84 — 



moeijelijk te ontdekken, dat zijne handelwijze op een' zuiver wis- 

 kundigen grondslag rust en dat zijn werktuig, zoo het slechts met 

 de noodige juistheid is vervaardigd en met de noodige omzigtig- 

 heid wordt gebruikt, inderdaad alle berekening onnoodig maakt, i) 

 Men kan het bij eiken boekhandel bestellen, onder den naam: 

 Instrument zur Bestimmung der Zeit aus der Sonnenfiöhe etc. von 

 SEILER, Lehrer zu Fröbel bei Gross-Glogau, Glogau, Verlag von 

 c. FLEMMING 1853. Bij de bestelling moet men de Poolshoogte 

 der plaats , waar men het werktuig gebruiken wil , opgeven , want 

 de verdeeling op de beweegbare strook hangt van de Poolshoogte 

 af. Het werktuig wordt zonder voetje afgeleverd, en komt wijders, 

 met al zijn toebehooren , hier te lande op f 8,50 te staan. 



Het werktuig van eble bestaat uit twee hoofddeelen: een hou- 

 ten sextant, om de hoogte der zon te meten, en een net meteene 

 schaal, om, door afpassing, uit de gemetene hoogte den waren tijd 

 af te leiden. Het sextant van eble is, om zijne groote afmetin- 

 gen, zijne doelmatige inrigting, en de juistheid zijner uitvoering, 

 boven alle vroegere werktuigen van dien aard ver te verkiezen, en 

 door het net met de schaal heeft eble een zeer vernuftig middel 

 gevonden, om den waren tijd, uit de hoogte der zon, zonder bere- 

 kening af te leiden. Het sextant, dat hiernevens is afgebeeld, be- 

 staat uit een houten raam, met vernis overtogen, en rustende op 

 een houten voetje, dat men met het werktuig ontvangt. Het on- 

 derdeel van het voetje is een plankje, staande op drie houten schroe- 

 ven, en het bovendeel laat zich, met het werktuig, omdraaijen, 

 terwijl het plankje zijnen stand behoudt. Het sextant wordt tus- 

 schen koperen veeren, aan het bovendeel van het voetje, geklemd, 

 en wel in zulk eenen stand, dat het d warslatje omtrent naar de zon 

 is gerigt. Door de stelschroeven wordt het dwarslatje naauwkeurig 



1) Ik zoude gaarne, ten behoeve van hen die eenige bedrevenheid in de wiskunde 

 bezitten , de wezenlijk niet onaardige wiskundige theoriën vermelden , op welke de werk- 

 tuigen van SEILER en eble berusten , maar ik heb misschien reeds te veel op mijn ge- 

 weten, door het Alhtm der Natuur, ten tweede male, met sterrekundige werktuigen te 

 bezwaren. Zijne bezoedeling met wiskundige formulen zoude ik niet voor mijne ver- 

 antwoording durven nemen. 



