— 87 — 



sing den waren tijd uit de hoogte van de zon af te leiden, bestaat 

 in een net, zeer zuiver gegraveerd en op twee bladen karton af- 

 gedrukt, en in een houten liniaal, waarop eene, op papier ge- 

 drukte, schaal is geplakt. De ruimten tusschen de strepen op de 

 schaal stellen graden en hunne vierde deelen voor. Van het mid- 

 den der schaal uitgaande, loopen de graden der ver deeling, zoo 

 wel naar de linkerzijde als naar de regtèrzijde, tot 90 graden door. 

 Om de schaal met het net te kunnen gebruiken moet men de 

 Poolshoogte der plaats en de Afwijking der zon, voor den tijd 

 der waarneming, kennen. De Poolshoogte der plaats kan men in 

 het een of ander werk over de sterrekunde vermeld vinden, of aan 

 eene landkaart ontleenen. Eene tafel van de Afwijking der zon, 

 voor vier tijdstippen van eiken dag van elk jaar, wordt aan het 

 werktuig van ebt.e toegevoegd en de eenige berekening die men 

 te doen heeft, bestaat daarin, dat men die Afwijking bij de Pools- 

 hoogte moet optellen en daarvan moet aftrekken. Het liniaal heeft 

 drie beweegbare wijzers; men stelt den eenen wijzer op de som, 

 den anderen op het verschil en den derden wijzer, die de middel- 

 ste wezen moet, op de gemetene hoogte der zon. Het net bestaat 

 uit een aantal verdeelde lijnen van verschillende grootte. Met het 

 liniaal zoekt men de lijn, die door de behoorlijk geplaatste uiterste 

 wijzers juist wordt afgepast, en dan wordt, door den middelsten 

 wijzer, op de verdeeling van die lijn, onmiddellijk de ware tijd 

 aangewezen. Het net met de schaal kunnen in het algemeen dienen , 

 om, wanneer de drie zijden van een' bol vormigen driehoek gegeven 

 zijn, door afpassing een der hoeken te vinden, en zij kunnen dus 

 ook, met eene kleine wijziging, gebruikt worden om uit de hoogte 

 der zon haar Azimuth afteleiden en de rigting van het Noorden en 

 Zuiden te bepalen. Van zoodanig een net en schaal zoude men ook 

 in de sterrekunde gebruik kunnen maken, ter bekorting van bere- 

 keningen, die geen' hoogen graad van naauwkeurigheid vorderen. 

 Eble heeft aan zijn werktuig, behalve het net met zijne schaal, 

 nog eene tafel toegevoegd, aan welke men den waren tijd kan ont- 

 leenen. Die tafel is door hem op nieuw berekend, en niet alleen veel 

 naauwkeuriger maar ook doelmatiger dan de vroegere ingerigt. Bij het 



