— 91 — 



wanneer men in den zomer de waarnemingen, des morgens omtrent 

 te negen ure, of des namiddags omtrent te drie ure volbrengt , zullen 

 zij van zelve tot veel naauwkeuriger uitkomsten leiden. In elk geval 

 is het raadzaam, buiten noodzakelijkheid, de waarnemingen niet 

 binnen de twee uren vóór of na den middag te volbrengen. 



Ik heb eenige tijdsbepalingen met het werktuig van eble vol- 

 bragt, door telkens, met het sextant, vijf malen achtereen de hoogte 

 van de zon te meten, uit iedere dier hoogten, door afpassing met 

 het net en de schaal, den waren tijd afteleiden, dien tot middel- 

 baren tijd over te brengen, en elke dier uitkomsten bij de aanwij- 

 zing des tijdmeters ten tijde van elke meting te vergelijken. Uit 

 dit vijftal tijdsbepalingen werd telkens het midden genomen en de 

 gevondene fouten der uitkomsten waren de volgende: 



Fout der tijdsbepaling met het 

 werktuig van eble. 



1854, 1 April, 'smorg. te 9 u. 25 m O m. 12 sec. 



1 \ „ - 9 ■' 53 " O " 31 ■' 



4 „ „ „ 9 ., 19 " O .' 6 •' 



4 ., 's nam. •' 5 " 35 " O " 5 



9 „ . „ 6 „ 3 ■' O " 8 " 



13 - 'smorg. - 9 ■' 6 " . . O » 2 - 



., 13 ' 's nam. - 6 - 30 - O « 3 • 



„ 30 Oct. " • 3 " 42 « O " 30 - 



. 11 Decemb. - - 3 ^ 29 » O - 44 " 



„ 13 „ » . 9 .' 22 " O - 49 " 



„ 13 „ ~ . 9 » 53 " O ' 24 ' 



„ 15 " " » 9 .' 23 " 1 -' 11 " 



Het blijkt uit deze opgaven, dat het werktuig van eble eene 

 aanmerkelijk naauwkeurigere tijdsbepaling dan dat van seiler geeft. 

 Het gemiddeld bedrag van de fout eener tijdsbepaling met het 

 werktuig van eble, bedraagt inderdaad niet veel meer dan het 

 vierde deel eener minuut. Bij de waarneming van den W^^"^ December 

 bedroeg de hoogte der zon naauwelijks ly2 graad en toch waren de 

 zonnebeeldjes zeer duidelijk. De meer aanzienlijke fout van den 

 IS^en December komt niet het sextant, maar het net met de schaal 

 ten laste. De meting van de hoogte der zon met het sextantje van 

 eble is uiterst ligt en aangenaam, en, gelijk mij uit een opzet- 

 telijk onderzoek is gebleken, ook zeer naauwkeurig. Het afpassen 

 van den waren tijd op het net met de schaal is minder aangenaam 

 en minder naauwkeurig. De schaal is onmiddellijk slechts van 15 



