— 99 __ 



van de kaken, van de lippen, van den mond; de inplanting der tan- 

 den; het al of niet voorhanden zijn eener zwemblaas; het verschil in 

 de voortplantingswerktuigen , in de zintuigen, enz., te veel om hier 

 uit een te zetten. Genoeg, dit alles werd tot het bepalen der na- 

 tuurlijke verwantschappen, familiën, geslachten en soorten meer 

 en meer dienstbaar gemaakt. Het is bij de beschrijving dezer ver- 

 schillende deelen , dat ik den lezer vooraf kortelijk wenschte te bepalen. 

 Men kent de visschen als gewervelde dieren, met rood, doch 

 koud bloed. Men weet, dat hun hoofdonderscheid van alle andere 

 gewervelden hierin bestaat, dat zij niet door longen ademhalen, 

 maar door kieuwen. Met behulp van deze organen scheppen zij lucht 

 uit het water, dat is: de zuurstof, die in het water werktuigeiijk 

 is verdeeld of opgelost, dringt in de bloedvaten der kieuwendoor, 

 en wordt van daar door het geheele ligchaam gevoerd. De visschen 

 kunnen echter daarbij het water zelf niet ontleden. De zuurstof, in de 

 zamenstelling dier vloeistof bevat, kan hun niet tot ademen dienen. 

 Zij sterven, of met andere woorden zij stikken, wanneer men hen 

 plaatst in water, dat van alle vrije lucht of ingemengde zuurstof 

 is ontdaan, b. v. in goed gedisteleerd of goed uitgekookt water. Dat 

 zij in- zulk water "spoedig" bezwijken {qu'elle les tue promptement) , 

 zoo als cuviER en valenciennes leeren, moet intusschen niet al 

 te letterlijk worden opgevat. Herhaalde proeven hebben mij, zelfs 

 tot verwondering toe, doen zien, dat baars en voorn althans, het 

 in goed uitgekookt water (natuurlijk vooraf geheel bekoeld) soms 

 1 tot 3 uren en zelfs langer kunnen uithouden. Dit kan alleen hieruit 

 worden verklaard, dat, zoo als uilkens reeds gevonden heeft, de 

 kookhitte alléén niet in staat is, om het water van al de opgeloste 

 luchtte ontdoen, en ten andere hieruit, dat, gelijk von humboldt 

 vroeger heeft aangetoond, vele visschen in een betrekkelijk weinig 

 zuurstofhoudend water kunnen leven. Om deze proef dus te doen 

 gelukken, moeten bovendien verscheidene voorzorgen worden geno- 

 men, ten einde ook de toetreding van versche dampkringslucht af 

 te weren, iets waarop de Hoogleeraar schroeder van der kolk 

 reeds voor langen tijd, bij eene proevenreeks over de ademhaling 

 van lagere dieren , opmerkzaam heeft gemaakt. Met een woord maak 



7* 



