— 133 — 



men niet wel bepalen. De stereoskoop heeft het raadsel opgelost, 

 wij ontvangen kennis van het ligchamelijke, het verhevene of ver- 

 diepte der voorwerpen, zonder er zelf van bewust te zijn, zonder 

 er aan te denken. Leg in den stereoskoop voor het linker- en 

 regteroog eene afzonderlijke teekening van dezelfde ligchamen, en 

 wel zoo als het eerste of laatste alleen die ligchamen uit eene be- 

 paalde plaats zou zien, zooals zij derhalve voor elk oog op zich 

 zelf hunne deelen zigtbaar laten, elkander bedekken, enz. en de 

 waarnemer ziet, op eene inderdaad tooverachtige wijze, ware lig- 

 chamen te voorschijn treden ; de teekening is een relief, een beeld- 

 houwwerh geworden. 



Maar men heeft tot dit onderzoek niet eens den stereoskoop 

 noodig. Plaats loodregt op het papier, midden tusschen de figu- 

 ren B en B' (zie l*^" Jaarg. bladz. 189) die beide, zoo als daar gezegd is , 

 dezelfde afgeknotte pyramide voorstellen, eene ondoorschijnende 

 plaat, bij voorbeeld een stuk bordpapier van ongeveer 3 palm 

 hoogte, maar zorg daarbij, dat de beide figuren even sterk en goed 

 licht ontvangen; druk nu het voorhoofd en den neus op den rand 

 der plaat, zoodat zij overeind blijft staan; zie nu gelijktijdig naar 

 beide de teekeningen , dan zal het regteroog het beeld der figuur 

 B' , het linker dat van B ontvangen , en alzoo spoedig het verschijn- 

 sel optreden, dat op bladz. 189 is omschreven: de pyramide ver- 

 krijgt hoogte, het vlak BB' verheft zich verre boven het papier 

 en het grondvlak schijnt te wijken. Mogt het den lezer niet aan- 

 stonds gelukken, om de figuur als ligchaam waar te kunnen ne- 

 men, hij zie dan eerst eenige oogenblikken naar den rug van den 

 neus, dat onder den naam van scheelzien bekend is, en wende 

 daarna de oogen langzaam naar de beide figuren, hij zal dan wel- 

 dra zijn doel bereiken. Bij het gebruik der spiegels verkrijgt elk 

 waarnemer, zonder uitzondering, al zeer^ spoedig het relief Bij 

 den stereoskoop van bkewster schijnt de bedekking der beide 

 figuren voor alle individuen niet even gemakkelijk te volgen. Het 

 is mij slechts eenmaal voorgekomen, dat een waarnemer, voor de 

 spiegels van wheaxstone geplaatst, zijn geduld vergeefs uitputte, 

 om eenig verschil op te merken tusschen het zien van beide tee- 



