— lU — 



keningen of slechts eene afzonderlijk. De vraag, door hem na 

 eenigen tijd gedaan, of dat mislukken ook kon worden toegeschreven 

 aan de omstandigheid, dat een zijner oogen een kunstoog was, gaf 

 mij de overtuiging, dat de voorafgegane verklaring niet begrepen was. 



Alvorens nog het een en ander merkwaardigs aangaande de nut- 

 tigheid van den stereoskoop, den aard der figuren, die men er 

 doorgaans mede beschouwt, en de wijze, waarop deze vervaardigd 

 worden, mede te deelen, willen wij nog eene enkele belangrijke 

 bijzonderheid voegen bij hetgeen in den 1^" jaargang is gezegd, 

 aangaande de waarneming van een schilderstuk, wanneer dit onder 

 gewone omstandigheden geschiedt. 



Ongetwijfeld heeft de lezer op de meermalen aangehaalde plaats 

 met genoegen vernomen , waarom eene schilderij , hoe getrouw de 

 natuur er ook in is gevolgd, bij de beschouwing met twee oogen 

 altijd schilderstuk, altijd eeri plat doek blijft, en waarom men, 

 door slechts met één oog door de hand of eenen koker te zien, 

 den schilder in het onvolkomene, of liever het onbereikbare in zijn 

 werk te gemoet komt. Het vele wetenswaardige, dat daaromtrent 

 gezegd is, willen wij met de vermelding van een verschijnsel ver- 

 meerderen, dat zich bij de waarneming van een portret opdoet; 

 men zal daaruit zien, dat het, hoewel in den grond der zaak over- 

 eenkomende met hetgeen men een gebrek bij een ander schilderstuk 

 zou kunnen noemen, juist hier de illusie bevordert, en het por- 

 tret leven bijzet. 



Indien de oogen van een portret den beschouwer aanzien, ter- 

 wijl hij regt voor de schilderij is geplaatst, schijnen zij hem bij 

 elke stelling, die hij met betrekking tot de beeldtenis aanneemt, 

 te volgen. Dichters en tooneelschrijvers vooral hebben nu en dan 

 op eene geestige wijze van deze omstandigheid partij getrokken. 

 Wat is nu de reden van dit zinsbedrog? Dezelfde, als waarom wij 

 eene schilderij niet in een waar relief zien overgaan. De portret- 

 ten toch, met oogen bedeeld, die op de meest volkomene wijze ons 

 overal volgen, zijn dezulken, waaraan het aangezigt en de oogen, 

 volmaakt van voren gezien, genomen zijn; het zijn zoogenaamde 

 portretten eu face. Eene kleine afwijking van den regten stand doet 



