-^ 154 — 



op den aardbodem bevinden, hetzij zij vast, vloeibaar of gasvormig 

 zijn, bestaan uit ondenkbaar kleine deeltjes, die als voor verdere 

 verdeeling onvatbaar moeten beschouwd worden , en daarom met een 

 van het grieksch afgeleid woord, atomen genoemd worden. Ik heb 

 reeds aangemerkt, dat het water bij zijne vastwording den kristal- 

 vorm aanneemt. Deze kristallisatie gaat van de atomen des waters 

 uit, en nu stelle men zich voor, dat deze, zich als het ware gereed 

 makende, om te kristalliseren, zich daarbij van elkander verwijderen, 

 en dan daardoor eene grootere ruimte moeten innemen, dan zij in 

 den vloeibaren toestand bezaten; en, aangezien die uitzetting op 

 alle pullten des waters tegelijk plaats heeft, moet dit noodwen- 

 dig plotseling geschieden en met aanmerkelijke kracht vergezeld 

 gaan. 



Verder zoude die uitzetting van het ijs, hoewel zulks onjuist 

 is, gedeeltelijk ook op rekening van de lucht, die in het water 

 bevat is, moeten gesteld worden, die natuurlijk niet tot den vasten 

 toestand kan overgaan, maar gedurende het bevriezen in oneindig 

 fijne blaasjes afgezonderd wordt, welke het ijs meer of minder on- 

 doorschijnend maken en met het bloote oog duidelijk zigtbaar zijn. 

 Men heeft wel beproefd om het water, alvorens het bevroor, door 

 koken of door middel der luchtpomp van luchtdeelen te berooven, 

 maar niet te min het daaruit gevormde ijs met blaasjes gevonden. Indien 

 men echter overgehaald , dat is scheikundig gezuiverd water in eenen 

 kleinen glazen bol zoo lang kookt, dat de lucht uit het bovenste 

 gedeelte des bols uitgedreven en door waterdarap is vervangen, 

 daarna den bol goed digtkurkt, en het water dan laat bevriezen, 

 dan verkrijgt men een volkomen doorschijnend ijs, hetwelk alleen 

 van het water te onderkennen is door de terugkaatsing van het 

 licht, welke door de kristalvlakken van het ijs wordt te weeg gebragt. 



Maar ook dit ijs is ligter dan water, waaruit voortvloeit, dat 

 de gemelde uitzetting, van de lucht in het ijs onafhankelijk moet 

 geacht worden. 



Het is een eigenaardig verschijnsel, dat het zeewater, hetwelk vele zout- 

 deelen bevat, langzamer bevriest niet alleen, maar ook dat bevroren zee- 

 water geen zouten maar een' zoeten smaak heeft, even alsof het rivierwater 



