— 155 — 



ware. Het is dan ook eene daadzaak , dat het zeewater bij het bevriezen 

 als het ware in twee deelen wordt gescheiden. De zoutdeelen van 

 het bovenwater vereenigen zich met het onderste water, dat, zwaarder 

 zijnde, beneden blijft en niet bevriest, terwijl het bovenste water, 

 van zoutdeelen bevrijd en dien ten gevolge ligter zijnde, tot 

 ijs overgaat. Bij het bevriezen van het zeewater vormt zich dus 

 zuiver ijs, terwijl de digtheid van het vloeibaar blijvende gedeelte 

 door het grooter gehalte aan zoutdeelen toeneemt. 



Wat kan de reden zijn van dit verschijnsel? De deeltjes der ligchamen 

 worden door eene bijzondere kracht te zamengehouden , zamenhangs- 

 kracht, cohaesie geheeten. Deze kracht kan echter op verschillende wij- 

 zen worden gewijzigd, door fijne verdeeling, oplossing, warmte en der- 

 gelijken. In het zeewater nu, zoo als bekend is, eene oplossing van zouten 

 in water, hebben zich de waterdeeltjes met de zoutdeeltjes innig ver- 

 eenigd. ledere druppel vocht, hoe klein ook, bevat eenige zoutdeeltjes , 

 zij zijn daarin opgelost; de aantrekking dus tusschen zout- en 

 waterdeeltjes heeft de aantrekking tusschen de water- en zoutdeeltjes 

 op zichzelven, overwonnen. Bevriest echter het water en neemt 

 het dus den kristalvorm aan, dan gaat dit aantrekkingsvermogen 

 tusschen de zout en- waterdeeltjes weder verloren. De waterdeeltjes 

 alleen, vereenigen zich tot ijs en de zoutdeeltjes scheiden zich in 

 het overblijvende vocht af. 



Ik heb reeds met een enkel woord gewaagd van de geringe vat- 

 baarheid, die het ijs bezit om de warmte te geleiden, waardoor het 

 moeijelijk tot smelting komt; doch een vroeger reeds vermeld verschijn- 

 sel geeft aanleiding dat het ijs veel warmte noodig heeft om te smelten , 

 en deze smelting zelve vertraagd wordt; het is namelijk de groote 

 hoeveelheid warmte, die in het ijs wordt gebonden of vastgelegd. 



Reeds een en andermaal over gebondene warmte gesproken heb- 

 bende, zal het niet ondienstig geacht worden, om te herinneren 

 wat men daaronder verstaat. Door gebondene warmte verstaat men eene 

 zekere hoeveelheid warmte, die bij het smelten der ligchamen daarin over- 

 gaat, zonder dat daardoor de temperatuur dier ligchamen verhoogd wordt, 

 zonder dat derhalve die warmte door den thermometer kan worden waar- 

 genomen. Zie hier een paar voorbeelden om het gezegde op te helderen. 



