— 158 — 



zonder vast te worden beneden het vriespunt kan worden verkoeld, 

 en dat de aldus sterk verkoelde waterdeeltjes dadelijk bevriezen, 

 wanneer zij , door den stroom des waters naar beneden gevoerd , met 

 de vaste deelen van den bodem in aanraking komen. Twee daad- 

 zaken dezer theorie zijn onwedersprekelijk waar: de eene is, dat 

 het water kan worden verkoeld beneden het vriespunt, en de 

 tweede, dat deze verkoelde waterdeeltjes, bij aanraking met vaste 

 ligchamen, dadelijk tot ijs kunnen overgaan. Beide hebben wij 

 vroeger reeds doen opmerken. Maar minder duidelijk mag het 

 geacht worden, dat die verkoelde waterdeeltjes, door den stroom 

 in beweging gebragt, zoo lang vloeibaar kunnen blijven, voordat 

 zij bevriezen, daar zij anders bij de geringste schudding dadelijk 

 in ijs veranderen. De vermoedelijkste opheldering, die daarvan kan 

 gegeven worden, zoude gelegen moeten zijn in de groote en gelijk- 

 matige snelheid, waarmede de gezegde waterdeeltjes door den stroom 

 worden medegesleept , waardoor zij, als het ware, geen tijd ver- 

 krijgen om eene kristalvormige gedaante aan te nemen, voordat 

 zij, door eene onmiddelijke aanraking van den bodem of van 

 vaste ligchamen eene aan eenen schok gelijkende beweging ver- 

 krijgende, daartoe worden in staat gesteld. Voor deze meening 

 zoude kunnen pleiten, dat het grondijs nimmer in stil staande 

 of zich zacht bewegende wateren ontstaat, maar altijd in snel 

 stroomende rivieren , waar de snelle nederdaling der verkoelde water- 

 deeltjes door de medeslepende kracht des strooms kan plaats 

 vinden. 



Tot de verhevenste verschijnselen der natuur behoort met regt de ijs- 

 vorming in de Poolzeeën. De ijsmassa's, die aan de kusten van Spitsber- 

 gen en Groenland gevonden worden, zijn dikwijls 6 tot 8 el dik; zij 

 vormen zeer groote vlakten , wier grenzen men dikwijls uit de hoogste 

 toppen der masten niet kan waarnemen ; dit zijn de zoogenoemde 

 ijsvelden, wier oppervlakte menigmaal 300 tot 400 vierk. mijlen 

 bedraagt. Somtijds is de oppervlakte dezer ijsvelden effen, dikwijls 

 echter ook ongelijk, en in groote schotsen gebroken. Veeltijds 

 ziet men 8 tot 10 el hooge verhevenheden, aan torens gelijk, 

 die eenen ijzingwekkenden aanblik hebben, terwijl zij nn eens 



