— 226 — 



kleed der mythe gehuld, later door het bijgeluof met godsdiensti- 

 gen eerbied als ingevingen van hoogere wezens beschouwd. Zij 

 dragen den stempel van de mate van natuurkennis dergenen , die 

 daarin de slotsom hunner bespiegelingen uitdrukten , welke wel op er- 

 varing steunden, maar op eene ervaring, die uiterst beperkt was, zoo- 

 dat de verbeelding de wijde gapingen moest aanvullen, welke zij 

 overliet. Een overzigt der meeningen aangaande de wijze, waarop 

 de wereld ontstaan is, zoude een belangrijk hoofdstuk uitmaken 

 in eene geschiedenis der menschelijke dwalingen. Maar al leert ons 

 het verledene behoedzaamheid, al moge niemand in onzen tijd het 

 in zijne gedachte nemen, om de vrucht zijner bespiegelingen aan 

 anderen als uitvloeisels eener hoogere wijsheid voor te dragen , toch 

 behoeven wij de onthouding niet zoover te drijven, van in onze 

 natuurbeschouwingen alleen te blijven stilstaan bij het thans be- 

 staande, zonder dat het geoorloofd zoude zijn eenen blik te wer- 

 pen in den nacht der tijden, die de schepping van den mensch 

 zijn voorafgegaan. Integendeel, onze eeuw, oneindig rijker aan 

 grondige natuurkennis dan eenige vroegere, heeft gezien, hoe de 

 wetenschap een licht heeft ontstoken , welks stralen diep in dien 

 nacht doordringen en de duisternis in schemering hebben herscha- 

 pen. Eeeds verrijzen voor het oog van onzen geest de beelden van 

 vroegere scheppingen, die de tegenwoordige zijn voorafgegaan en 

 waarvan de overblijfselen in den schoot der aarde bedolven liggen. 

 Verder in het verledene teruggaande, aanschouwen wij onze aarde 

 in den toestand, toen zij nog geheel onbewoond was, toen noch 

 dier noch plant aan hare oppervlakte leven kon. En eindelijk zien 

 wij haar, in een eindeloos ver verwijderd tijdperk, als een uit 

 gloeijende gesmolten stoften bestaande bol, die naar alle zijden licht 

 en warmte uitstraalt, even als thans nog de zon. Tot dus ver be- 

 rust de uitkomst onzer beschouwing op zoo vaste gronden , dat zij 

 schier als noodzakelijke gevolgtrekking uit alles, wat de waarne- 

 ming van de gesteldheid onzer aarde leert, moet worden aange- 

 merkt. Maar de wetenschap is verder gegaan. Zij heeft zich de 

 vraag voorgelegd: Van waar is de stof afkomstig, waaruit niet 

 enkel onze kleine aarde, maar alle overige hemelbollen zijn opge- 



