— 231 — 



Wat de overige groote hemelligchainen betreft, zoo weten wij 

 niets omtrent den aard der deze zamenstellende zelfstandigheden ; 

 doch, behalve de zon, de planeten en hare manen, beliooren mil- 

 lioenen kleinere, slechts onder zeer gunstige omstandigheden waar- 

 neembare ligchamen tot ons zonnestelsel, wier massa betrekkelijk 

 zoo gering is , dat zij , in de spheer van aantrekking hunner grootere 

 zusters komende, daarop nedervallen. Het zijn de aërolithen of 

 météorolithen. Talrijke scheikundige analysen nu hebben aangetoond 

 dat hunne bestanddeelen geene andere zijn dan die, welke ook in 

 onze aardschors veelvuldig voorkomen, en zoo besluiten wij daar- 

 uit wederom met waarschijnlijkheid, dat de stoffen die onze aarde 

 zamenstellen , — zij het dan ook in geheel andere betrekkelijke ver- 

 houdingen , — desgelijks bestanddeelen zijn van de overige bollen 

 van ons zonnestelsel, en gevolgelijk, dat dit geheele stelsel in gas- 

 toestand heeft kunnen verkeeren , even als het proefondervindelijk 

 van de bestanddeelen der aardschors gebleken is. 



Wel is waar, moet men daarbij dan tevens aannemen, dat dit 

 gas in zijnen oorspronkelijken toestand uiterst ijl is geweest. Door 

 vergelijking van de bekende hoegrootheid der massa van de tot 

 ons zonnestelsel behoorende ligchamen met de ruimte eener spheer, 

 waarvan de afstand van de verste der thans bekende planeten, 

 Neptunus, de straal is, bevindt men , dat in een kubiek geogr. mijl 

 2076 kilogrammen stof bevat was, dat is niet meer dau yj^ milligram 

 in eene kubiek el ^). 



1) De boven medegedeelde uitkomst verschilt zeer veel van die welke men vermeld 

 vindt bij burmeister {GeschicJite der Schöffung 5e. Aufl., Leipzig , 1854. p. 143 

 noot.) Volgens deze berekening, die echter blijkbaar aan eenen anderen ontleend is en 

 bovendien reeds dagteekent van voor hst tijdstip der ontdekking van Neptunus, zoude 

 een tachtig millioenste gedeelte van een grein vaste aardsche stof eene kubiekmijl ge- 

 vuld hebben, toen de bestanddeelen van ons zonnestelsel gelijkmatig de ruimte vervulden 

 van eenen bol , waarvan de Uranusbaan den omvang aanduidde. Ook helmholtz ( Veler die 

 WeckselwirJcung der NaturJcrafte , Königsberg, 1854, p. 26) zegt, mede blijkbaar zonder 

 de rekening herhaald te hebben, dat, toen de nevelbol tot aan de baan der uiterste pla- 

 neten reikte, in vele millioenen kubiekmijlen slechts een grein weegbare stof bevat was. 

 Het is daarom , dat ik de door mij verrigte berekening hier verkort mededeel. De straal 

 van de Neptunusbaan is 621,200000 geogr. mijlen; derhalve is de inhoud van eenen 



