— 234 — 



stand hebben trachten te bepalen , het ook dan niet geheel eens of 

 deze zeven, negen of veertien mijlen bedraagt. Deze begrensdheid 

 des dampkrings laat zich trouwens op eene zeer eenvoudige wijze 

 verklaren , — gelijk reeds voor vele jaren door wollaston is ge- 

 daan, — uit het overwigt der aantrekking van de binnen den damp- 

 kring bevatte aarde, op de onderlinge afstooting der deeltjes van het 

 gas, waardoor deze streven om zich van elkander te verwijderen. 

 Heeft deze verwijdering eene zekere grens bereikt, dan wordt 

 elke verdere uitzetting belet door de in tegengestelde rigting wer- 

 kende kracht, die van al de onder gelegen stofdeelen uitgaat. 



Wat nu van de aarde en van den haar omgevenden dampkring 

 geldt, geldt mede van elke groote enkel uit gas bestaande massa, 

 die zich in eene volkomen ijle of ledige ruimte bevindt, welke ner- 

 gens beperkt is. Vooreerst zal die massa, zoolang er geene rond- 

 draaijende beweging daarin bestaat , eenen bolvorm moeten aannemen, 

 omdat alle de deelen worden aangetrokken in de rigting van het 

 gemeenschappelijk zwaartepunt. Maar ten tweede zullen alle de stof- 

 deelen , waaruit de gasbol is zamengesteld , gezamenlijk denzelfden 

 invloed uitoefenen op die der buitenste lagen , als de aarde en de 

 binnenste lagen des dampkrings op de buitenste lagen van dezen. 

 Aantrekkingskracht toch is de eigenschap van alle stof, onverschil- 

 lig of deze vast, vloeibaar of gasvormig is. Het noodzakelijk gevolg 

 hiervan is, dat indien al de stof, waaruit thans de hemelbollen be- 

 staan , zich in gasvormigen toestand bevond in de onbeperkte ruimte 

 des heelals, dit gas zich ook om een of meerdere middelpunten 

 van aantrekking zoude verzamelen, zonder zich aan alle zijden 

 voortdurend uit te breiden. 



Daar wij volstrekt onbekend zijn met den uitersten graad van 

 verdunning of verijling, die een gas onder de zoo even genoemde 

 omstandigheden bereiken kan, zoo laat zich ook niets met waar- 

 schijnlijkheid zeggen aangaande de vraag, of alle hemelligchamen kun- 

 nen ontstaan zijn uit een' enkelen oorspronkel ijken gasbol die zich 

 vervolgens in meerderen splitste, of wel dat men moet aannemen, 

 dat er van den beginne af een groot aantal van zulke gasbellen 

 door het heelal verspreid waren. 



