— 235 — 



Zoowel het eene als het andere is denkbaar. In beide gevallen 

 greep er uitstraling van warmte plaats uit het gas in de ruimte, 

 en daardoor onstond zamenkrimping , het eerste begin der verdigting. 



Gaan wij nu uit van de eerste veronderstelling, dat namelijk 

 het oorspronkelijke gas eenen enkelen onmetelijken bol te midden 

 des heelals vormde, en onderzoeken wij, wat bij de voortgaande 

 verdigting zal plaats grijpen, dan blijkt, dat de waarschijnlijkheid, 

 dat die gasbol zich volkomen regelmatig op alle punten zoude za- 

 mentrekken, hoogst gering is. Die gasbol toch, welks uiterste 

 grenzen zich ver buiten die van alle thans zigtbare hemelligchamen 

 uitstrekten, bestond uit een hoogst zamengesteld mengsel van al- 

 lerlei' stoften, verschillend door physische en scheikundige eigen- 

 schappen, ligtere en zwaardere, eenige zeer moeijelijk, andere zeer 

 gemakkelijk verdigtbaar; de beweging bovendien, die de zamenkrim- 

 ping vergezelde, vorderde tijd, om zich van het eene deel op het 

 andere door de geheele massa voort te planten. De allergeringste 

 daardoor te weeg gebragte afwijking van de volkomene regelmatig- 

 heid der zamenkrimping moest, zelfs gesteld zijnde dat de gasbol 

 aanvankelijk geene ronddraaijende beweging bezat, reeds voldoende 

 zijn om meerdere bijzondere middelpunten van aantrekking te doen 

 ontstaan, waarom zich de deeltjes ophoopten, en zoo eene verdeeling 

 des oorspronkelijken grooten gasbols in eene menigte kleinere gas- 

 of nevelboUen te doen plaats grijpen. 



Een voorbeeld ontleend aan een overeenkomstig verschijnsel moge 

 het gezegde ophelderen. Het in den dampkring opgeloste watergas 

 slaat zich daaruit, bij verkoeling, neder onder den vorm van nevel 

 of wolken, dat is, de gasdeeltjes naderen tot elkander en vormen 

 zeer kleine waterblaasjes, die te zamen genomen den nevel of de 

 wolk zamen stellen. Heeft nu die verdigting plaats in de hoogste 

 luchtlagen, waar de dampkring zeer ijl is, en bestaan er bovendien 

 geene belangrijke stroomingen daarin , die de geregelde werking 

 der aantrekkingskracht kunnen storen , dan groeperen zich de deel- 

 tjes rondom zekere middelpunten van aantrekking, en het gevolg 

 hiervan is het ontstaan der welbekende schaapjeswolken {cinho-cumuli.) 

 Deze nemen alleen daarom g-eene volkomene bolvormige gedaan- 



