— 237 — 



beweging ontstaan, niet enkel in eene regtlijnige rigting naar het 

 middelpunt, maar ook in eene zijdelingsche, omdat alle deelen el- 

 kander wederkeerig aantrekken, en welligt is deze reeds voldoende 

 om rekenschap te geven van het eerste begin der wentelende be- 

 weging om eene as. Anders kan deze laatste ook verklaard worden 

 uit de aantrekkingskracht der naburige nevelbolien, daar reeds de 

 allergeringste verandering van het zwaartepunt zulk eene beweging 

 moest te voorschijn roepen. Die invloed der aantrekkingskracht der 

 naburige nevelbolien moest zich ook nog op eene andere wijze 

 merkbaar maken, namelijk door de uitzetting van den nevelbol in 

 de rigting waarin hij naar den hem aantrekkenden was toegekeerd, 

 om dezelfde reden, waarom thans nog niet alleen de zee, maar ook 

 de dampkring door de aantrekkingskracht van de maan en van de 

 zon aan eb en vloed onderworpen zijn. Deze uitzetting des nevel- 

 bols moest hem eene ellipsoïdische gedaante geven, waarvan de 

 sporen terug gevonden worden in de elliptische gedaante der loop- 

 banen van de planeten en in de excentrische plaatsing der zon. 

 Eenmaal aangevangen zijnde, ging de wentelende beweging, die in 

 den beginne uiterst langzaam kan geweest zijn, met toenemende 

 verdigting al sneller en sneller voort en werd de nevelbol, ten 

 gevolge der zich daarbij openbarende middelpuntvliedende kracht 

 eerst veranderd in eene bolle schijf, en scheidden zich later daarvan 

 door dezelfde oorzaak de reeds genoemde nevelringen af, waaruit, 

 door voortgaande verdigting, hetzij eene enkele planeet, of een 

 aantal van elkander afgezonderde planeten , of eindelijk eene pla- 

 neet met een of meerdere wachters ontstonden. 



Ter verzinnelijking dezer onderscheidene verschijnselen heeft de 

 hoogleeraar plateau een' vernuftigen toestel uitgedacht, welke be- 

 staat uit een vierkanten glazen bak, door welks midden een lood- 

 regt geplaatste ijzeren as gaat, welke met eene kruk snel in de 

 rondte kan bewogen worden. In den bak wordt een mengsel van 

 water en wijngeest gebragt, waarvan het soortelijk gewigt genoeg- 

 zaam gelijk is aan dat van olie, terwijl er vervolgens langs de ijzeren 

 as olie in wordt gegoten in dier voege, dat deze rondom het mid- 

 den van de as zich tot een' enkelen grooten droppel of bol van 



