— 238 — 



verscheidene duimen middellijns ophoopt. Wordt dan de as ge- 

 draaid , dan neemt de oliebol eerst eene afgeplatte gedaante aan. 

 Vervolgens scheidt zich daarvan een ring af, die zich weldra in 

 kleinere oliebolletjes oplost, welke rondom den grooten droppel 

 ronddraaijen; met een woord, men ziet in dezen kleinen toestel 

 de voornaamste verschijnselen ontstaan, die, volgens de gashypothese , 

 bij de vorming van het planetenstelsel zouden hebben plaats ge- 

 grepen. 



Het zal echter ter naauwernood behoeven gezegd te worden, dat 

 wij ons op dezen toestel geenszins beroepen als op een bewijs voor 

 de waarheid der hypothese. Zij brengt haar onder eenen voor onze 

 zinnen waarneembaren vorm, niets meer en niets minder. Evenmin 

 mogen wij uit al het tot hiertoe gezegde iets meer afleiden, dan 

 dat het ontstaan der hemelbollen uit gas, dat later tot nevel werd, 

 denkbaar is. De eigenlijke gronden voor de hypothese, waarop men 

 ten slotte tot hare waarschijnlijkheid zal mogen besluiten, moeten 

 gezocht worden in den bouw der hemelligchamen zelve en in de 

 onderlinge verhouding, waarin zij tot elkander staan, zoodat zij 

 blijken door eenen gemeenschappelijken band verbonden te zijn , die 

 tevens eenen gemeenschappelijken oorsprong verraadt. 



Wij zullen ons hier, om ligt te bevroeden redenen, nagenoeg 

 uitsluitend bij ons zonnenstelsel moeten bepalen. 



Denken wij ons dus dit zonnestelsel in den toestand, toen de 

 overgang van gas tot nevel reeds was aangevangen. Gelijk wij reeds 

 opmerkten, waren daarin alle de stoflen ondereen gemengd, die de 

 zon, de planeten en manen zamenstellen. In welken staat, als ele- 

 menten of in verschillende verbindingen? Hieromtrent laat zich zelfs 

 niets gissen, maar wat wij met zekerheid mogen aannemen is: dat 

 die stoflen eene ongelijke zwaarte hadden, dat wil zeggen, dat zij 

 met ongelijke kracht naar het middelpunt des nevelbols werden aan- 

 getrokken. De zwaardere stoflen moesten zich dus nabij dit middel- 

 punt ophoopen , de ligtere verder daarvan verwijderd blijven, tenzij 

 de middelpuntvliedende kracht het overwigt behield en hen naar 

 den omtrek dreef. Zoolang echter de snelheid der rondwenteling 

 gering was, kon deze slechts weinig storend inwerken op de wer- 



