— 252 — 



ontdekte, waarvan sommige geen spoor van lichtstippen, andere 

 eenige, wederom andere vele vertoonden, meende ook laplace 

 daarin zoovele wereldstelsels in de opvolgende toestanden hunner 

 wording te zien. Doch sedert de nog reusachtiger kijker vau lord 

 ROSSE dezelfde nevelvlekken , waarin hekschel niets dat naar 

 eene verzameling van sterren geleek kon ontdekken, werkelijk in 

 sterren heeft opgelost, is het meer waarschijnlijk geworden, dat, 

 naar gelang van het grootere vermogen des gebruikten werktuigs , 

 meerdere en meerdere nevelvlekken voor oplossing vatbaar zijn. Deze 

 grond voor de hypothese heeft derhalve zijne geldigheid genoegzaam 

 geheel verloren , alhoewel men in de ring- en spiraalvormige gedaante 

 van sommige der nevelvlekken nog het bewijs kan vinden, dat ge- 

 heele sterrestelsels, gelijk zij waarschijnlijk zijn, nog algemeene 

 middelpunten van aantrekking en beweging bezitten, even als de 

 oneindig kleinere zonnestelsels. 



Bij eene nadere overweging blijkt het trouwens, dat het eigenlijk 

 eene onmogelijkheid is, om de vorming van werelden en wereldstel- 

 sels uit gas van den eersten oorsprong af gade te slaan. Dit gas wordt 

 geenszins verondersteld in den aanvang reeds gloeijend en dus licht- 

 gevend te zijn geweest. Integendeel wij nemen aan, dat het gas dit 

 vermogen eerst verkreeg, nadat de verdigting reeds zeer gevorderd was- 

 Vóór dien tijd was het even doorschijnend en even weinig zelflichtend 

 als onze tegenwoordige dampkringslucht. Indien het derhalve nog 

 ergens in de hemelruimte bestaat, dan zoude het zijne tegenwoordig- 

 heid alleen kunnen verraden door zijn vermogen om de doorvallende 

 lichtstralen van rigting te doen veranderen, iets dat, de geringe 

 digtheid zelfs buiten rekening gelaten, voor zulke buiten ons zon- 

 nestelsel geplaatste gasmassa's, om ligt in te ziene redenen, wel als 

 eene onmogelijkheid mag beschouwd worden. Van het bestaan van zulke 

 zelfstandige gasmassa's ergens in het heelal, kunnen wij derhalve 

 geene kennis krijgen , en hiermede vervalt de poging, om aan de hy- 

 pothese den eenigen geheel onomstootelijken grondslag te geven. 



Echter bieden zich nog verschijnselen genoeg aan , die getuigen 

 dat de verdigting nog geenszins haar einde bereikt heeft, maar 

 dat zij integendeel nog steeds voortgaat. 



