— 256 - 



niet opgehouden. Zij gaat in onzen dampkring nog gestadig voort , 

 alhoewel dan ook zoo uiterst langzaam, dat zij, als blijvende ver- 

 digting, aan onze waarneming ontsnapt. Het watergas wordt tot 

 nevel, deze tot water, en dit verandert in ijs. Nu blijkt ons wel 

 niet, dat binnen historischen tijd de aarde zooveel warmte ver- 

 loren en zooveel minder warmte van de zon ontvangen heeft, dat 

 de gezamenlijke hoeveelheid ijs aan de aardoppervlakte grooter zoude 

 zijn- dan b. v. voor 4000 jaren, maar theoretische gronden, wier 

 juistheid bezwaarlijk kan ontkend worden , maken het toch meer 

 dan waarschijnlijk , dat deze vermindering van temperatuur door 

 uitstraling van warmte in de ruimte werkelijk plaats grijpt, maar 

 alleenlijk te gering is om binnen het betrekkelijk korte tijdsbestek, 

 dat wij den historischen tijd noemen, merkbaar te wezen, en zulks 

 te minder, omdat naauwkeurige waarnemingen en temperatuurs-be- 

 palingen nog van zeer jeugdige dagteekening zijn. Zelfs indien , 

 hetgeen mogelijk is, de hoeveelheid warmte, die onze aarde geregeld 

 van de zon ontvangt, groot genoeg is om tegen de uitstraling op 

 te wegen, zoodat er nu een toestand van evenwigt bestaat, dan 

 kan die evenwigtstoestand toch niet eeuwigdurend zijn, dewijl de 

 zon zelve voortdurend warmte in de ruimte uitstraalt. 



De allengs voortgaande verdigting van het watergas aan de op- 

 pervlakte onzer planeet levert ons derhalve een beeld van hetgeen 

 in vroegere tijdperken is geschied, toen de dampkring nog vele 

 stoffen bevatte, die wij thans in geheel verdigten, vasten toestand 

 als bestanddeelen der aardschors kennen. 



Gestadig heeft er ook eene verdigting of liever eene vastlegging 

 plaats van de overige gasvormige bestanddeelen van onzen damp- 

 kring , van het zuurstof- , stikstof- en koolzuurgas , doch voorna- 

 melijk door bemiddeling van het organische leven en derhalve op 

 scheikundigen weg, terwijl diezelfde gassen weder langs denzelfden 

 weg in de athmospheer terug keeren. Zij ondergaan dus geene ver- 

 digting in den hier bedoelden zuiver mechanischen zin. Of deze 

 immer zal kunnen plaats grijpen, is eene vraag, bij welke wij ei- 

 genlijk niet hebben stil te staan , daar de hypothese geenszins eenen 

 onbegrensden voortgang der verdigting vordert. Alleenlijk mogen 



