— 259 - 



het ons gegeven eene l<omeet, wier oraloopstijd honderde jaren be- 

 draagt, op haren geheelen weg rondom de zon met het gewapend 

 oog te volgen , dan zouden wij haar misschien , wanneer zij op genoeg- 

 zaam verren afstand van de zon was gekomen, als een planetarisch 

 ligchaam met scherpe omtrekken waarnemen. De Halleysche ko- 

 meet is werkelijk in 1836 door j. herschel {Outlines of Astrono- 

 my, p. 352) in eenen daartoe naderenden toestand gezien, ofschoon 

 het niet te ontkennen is, dat sommige der daarbij waargenomen 

 verschijnselen niet alleen door eene voortgaande verdigting kunnen 

 verklaard worden. 



LaplAce {Exposition du système du monde, 4™^ édit. Paris 

 1813, p. 436) heeft in zijne hypothese van de wording van ons 

 planetenstelsel de kometen buitengesloten. Volgens zijne meening 

 zijn zij : "te beschouwen als kleine nevelmassa's [nebuleuses] die 

 van het eene zonnestelsel naar het andere dwalen, en gevormd zijn 

 door de verdigting van de in zoo grooten overvloed door het heelal 

 verspreide nevelstof." Oogenschijnlijk levert dan ook het groote ver- 

 schil tusschen de kometen en de planeten , ten aanzien harer stof- 

 felijke zamenstelling, maar vooral de tegengestelde rigting, waarin 

 vele der eerstgenoemde rondom de zon loopen, gewigtige bezwaren 

 op tegen de stelling, dat zij als gedeelten te beschouwen zijn van 

 denzelfden gasbol, waaruit de zon met de planeten en wachters 

 haren oorsprong hebben genomen. Echter zij het ons vergund te 

 vragen: of men niet te ver zoude gaan door, op grond dezer be- 

 zwaren, in alle kometen zonder onderscheid vreemdelingen te zien, 

 die slechts dan hunne intrede in ons zonnestelsel gedaan hebben, 

 wanneer dit, op zijnen togt door het heelal, zulk eene nevelmassa, 

 welke tot daartoe tot een ander stelsel behoorde, ontmoette, en 

 deze digt genoeg bij de zon kwam , om daardoor van haren vroege- 

 ren weg te worden afgeleid? Opmerkelijk toch is het verband, 

 waarop vooral J. herschel {Outlines, p. 373) oplettend heeft ge- 

 maakt, tusschen de regtloopende beweging der kometen en eene 

 geringe helling harer banen op de ecliptica. Onder diegene, welker 

 elliptische loopbanen berekend zijn, is geen enkele, die eene ge- 

 ringere helling dan 170 heeft, terugloopend.' Van de zes binnen- 



