— 261 — 



meest ijle overblijfsel van het vroegere wereldgas. Doch dit in het 

 midden latende, zoo mogen wij uit het voorbeeld van de Enckesche 

 komeet besluiten, dat ook de loopbanen van andere kometen op 

 eene dergelijke wijze als van deze en door dezelfde oorzaak allengs 

 zoodanig verkleind kunnen zijn , dat deze eindelijk binnen de ba- 

 nen der planeten zijn gekomen , ofschoon zij vroeger daar buiten waren. 



Wij willen ons echter niet verder begeven in het wijde veld van 

 gissingen, waartoe de in zoo velerlei opzigten raadselachtige na- 

 tuur der kometen nog steeds aanleiding geeft. Het zij voldoende 

 te hebben aangetoond dat de verschijnselen, welke zij ons, tijdens 

 haar kortstondig verblijf in onze nabijheid, aanbieden, geenszins in 

 strijd zijn met de door ons beschouwde hypothese. Alleenlijk voe- 

 gen wij nog hierbij, dat sommigen sporen van eene eigene lichtont- 

 wikkeling bij kometen meenen te hebben waargenomen, hetgeen als 

 het gevolg der verdigting zoude kunnen worden beschouwd, op 

 gelijke wijze als de overige bollen van ons planetenstelsel daardoor 

 in gloedwarmte zijn geraakt. Bij de groote onzekerheid die hierom- 

 trent echter bestaat, willen wij bij deze llchtontwikkeling niet 

 blijven stilstaan, maar liever nog de vraag trachten te beantwoorden : 

 hoe het komt, dat, terwijl de planeten en wachters reeds sedert 

 lang donkere bollen zijn geworden , de zon nog steeds voortgaat 

 warmte en licht met, naar het schijnt, onverminderde kracht uit te 

 stralen ? 



Dat de zon nog eenen zeer geruimen tijd, nadat de oppervlakten 

 der overige bollen, die rondom haar zweven, reeds verkoeld waren, 

 in gloeijenden staat is gebleven , kan ons niet verwonderen, daar men 

 weet, dat hare massa alleen 738 maal meer bedraagt dan die van 

 alle planeten en manen te zamen. Maar toch moet zij steeds warmte 

 verliezen, en het is meer dan waarschijnlijk, dat dit verlies groot 

 genoeg is, om, na verloop van eenige eeuwen, merkbaar te zijn. Wu 

 schijnt het echter, uit hetgeen wij weten aangaande de vroegere en 

 latere verspreiding van vele van ouds gekweekte planten , te blij- 

 ken, dat, sedert omstreeks 4000 JQen, de gemiddelde warmte der 

 aardoppervlakte weinig of geene verandering heeft ondergaan , en der- 

 halve moet er eene bron bestaan ter onderhouding der zonnewarmte. 



1 

 I 



