- 262 - 



Helmholtz (in zijne reeds meermalen aangehaalde verhandeling, 

 p. 40) zoekt die warmtebron in de voortgaande verdigting der zon 

 zelve. Hij heeft berekend , dat, indien de zon in 2100 jaren slechts 

 iFTTD^ van hare tegenwoordige grootte kleiner wordt, door de daar- 

 toe vereischte werktuigelij ke kracht warmte genoeg zoude worden 

 voortgebragt, om het geheele door uitstraling geleden verlies te dekken. 



Eene tweede iets meer gewaagde, ofschoon daarom nog geenszins 

 van allen grond ontbloote veronderstelling aangaande de wijze waar- 

 op de zonnewarmte gevoed wordt, is de volgende. 



Eeeds gewaagden wij van de myriaden van kleine ligchamen, die, 

 bekend onder de namen van luchtsteenen , vallende sterren, aëroli- 

 then , meteörolithen , zich in de ruimte van het planetenselsel be- 

 wegen, en waarvan, te oordeelen naar hetgeen op aarde geschiedt, 

 er telkens eenige op de grootere bollen nedervallen , in welker aan- 

 trekkingskring zij geraken. In 1852 opperde waïekston in de 

 vergadering der British Association het vermoeden , dat de warmte 

 der zon onderhouden wordt door de werktuigelijke kracht , uitgeoe- 

 fend door zulke daarop vallende ligchamen. Dit denkbeeld werd 

 opgevat en nader uitgewerkt door thomson {Compt. rendus 1854, 

 XXXTX p. 682, uitvoeriger in het PJiilos. Magazine 1854, Dec. 

 p. 409), die, na aangetoond te hebben, dat noch eene opeenhooping 

 van oorspronkelijke warmte, noch scheikundige werkingen de voort- 

 durende warmte-ontwikkeling der zon kunnen onderhouden, in de 

 genoemde werktuigelijke kracht de eenige overblijvende bron ter 

 voortbrenging van warmte ziet. Thomson verklaart dan die warmte- 

 ontwikkeling aan de oppervlakte der zon door aan te nemen, dat 

 meteörolithen , die zich binnen de loopbaan der aarde bevinden , en 

 kringen rondom de zon beschrijven, daardoor aangetrokken, in ha- 

 ren dampkring hunne draaijingssnelheid meer en meer verliezen, 

 zoodat zij tot de zon naderen en, in hare onmiddellijke nabijheid 

 gekomen, eerst in damp veranderen, die zich vervolgens tot den 

 vloeibaren toestand verdigt en zich eindelijk op de oppervlakte der 

 zon of van hare inwendige kern afzet. Door eene berekening, ge- 

 grond op het bekende mechanische aequivalent der warmte , heeft 

 THOMSON gevonden, dat, om geheel rekenschap te geven van de 



