— 263 — 



hoeveelheid warmte, welke door de zon wordt uitgestraald, eeue 

 jaarlijksche afzetting van stof aan de zonsoppervlakte ter hoogte 

 van 18 ellen vereischt zoude worden; eene hoeveelheid, waardoor 

 de schijnbai:e middellijn der zonneschijf in 40,000 jaren niet meer 

 dan 1 seconde grooter zoude worden, zoodat derhalve de toeneming 

 van de grootte der zon veel te gering zoude wezen om binnen een 

 tijdsbestek van eenige duizende jaren merkbaar te zijn. 



Of eene dezer beide veronderstellingen, ofwel beide te zamen, 

 geheel voldoende zijn om rekenschap te geven van de onverzwakte 

 voortduring der zonnewarmte, en of zij door werkelijke waarnemingen 

 bevestigd zullen worden, zijn vragen, 'die aan latere eeuwen ter be- 

 antwoording zijn overgelaten. Maar duidelijk is het, dat beide geheel 

 passen in de door ons ontwikkelde voorstelling van de wording en 

 voortgaande verdigting van het gelieele zonnestelsel. Dat door het 

 digter worden der zonnemassa warmte kan worden geboren, laat 

 zich niet betwijfelen; bij elk gedeelte dier massa, welke uit den 

 gasvormigen in den vloeibaren en uit dezen in den vasten toestand 

 overgaat, moet warmte vrij worden. Evenzeer mag men aannemen, 

 dat van de millioenen kleine ligchamen , die zich in banen rondom 

 de zon bewegen en gedeeltelijk welligt behooren tot den zon- 

 derlingen nevelachtigen ring, welken wij gewoonlijk het zodiakaal- 

 licht noemen, er telkens eenige, al kleinere en kleinere spiraallijnen 

 rondom het groote centraalligchaam van ons stelsel beschrijvende, 

 eindelijk daarop vallen. 



De kometen , die , door de geringheid harer massa , slechts weinig 

 in weerstandbiedend vermogen boven de meteörolithen vooruit heb- 

 ben, naderen ook, bij eiken harer omloopen, daartoe al meer en meer. 

 Wij hebben beleefd, namelijk in 1843, dat een groote komeet op 

 eenen afstand van slechts y van den straal der zon langs hare 

 oppervlakte is voorbij gegaan. Op dien betrekkelijk uiterst geringen 

 afstand was zij blootgesteld aan eene warmte 47000 ma^ grooter 

 dan die, welke onze aarde van de zon ontvangt. 



Geldt nu ook hetzelfde van de veel grootere en zwaardere he- 

 melligchamen , die in slechts weinig van cirkels verschillende ellipsen 

 de zon omzweven? Komt ook onze aarde en met haar de overige 



