— 266 — 



werpt hij ze weg en zoekt naar andere. De geschiedenis der geheele 

 natuurwetenschap is daar om te bewijzen hoe nuttig, ja volstrekt 

 noodzakelijk die krukken zijn. Slechts hoede men zich voor het 

 gevaar van te meenen , dat men in haar het ideaal zelve reeds 

 aanschouwt, en zoo het middel te verwarren met het doel. 



Toen coPEKNicus de voorwaar in zijnen tijd stoute stelling uit- 

 sprak, dat de aarde zich met de overige planeten rondom de zon 

 beweegt, was die uitspraak nog slechts eene hypothese, want, hoe- 

 wel zij rekenschap gaf van de bekende verschijnselen, konden deze 

 toch ook, ofschoon op eene veel omslagtiger wijze, langs eenen 

 anderen weg even goed verklaard worden. Het was aan de latere 

 vorderingen der wetenschap voorbehouden de onwederlegbare bewij- 

 zen te leveren, dat de hypothese van coperniciis de eenige moge- 

 lijke is, en haar tot eene stellige waarheid te verheffen. 



De beide hypothesen, die ter verklaring der lichtverschijnselen 

 zijn uitgedacht, bieden ons een ander voorbeeld aan. De trillings- 

 hypothese van onzen huygens moest lang onderdoen voor de uit- 

 stralings-hypothese van newton, die eenvoudiger scheen en even- 

 zeer in overeenstemming met de waarnemingen was , totdat eindelijk 

 verschijnselen ontdekt werden , welke zij niet vermogt op te lossen , 

 terwijl hare mededingster daarentegen hiertoe wel in staat was, en 

 hiermede had de laatste de eindelijke zege behaald , zoodat de door 

 NEWTON gegeven verklaring van den aard des lichts algemeen als 

 onjuist erkend en verworpen werd. 



Zullen de hypothetische beschouwingen, in de vorige bladzijden 

 medegedeeld, in hetzelfde lot deelen? Zullen ook zij eenmaal voor 

 goed verworpen en voor andere meer juiste en ware plaats maken? 



Niemand vermag hierop thans een stellig antwoord te geven. 

 Maar mogt de wetenschap eenmaal zoo grooten vooruitgang hebben 

 gemaakt, dat dit mogelijk is geworden, en mogt het dan gebleken 

 zijn , dat die beschouwingen niets meer dan droomen waren , dan 

 nog blijft de gedachte troostrijk gedroomd te hebben met eenen 

 KANT en eenen laïlace. 



