— 274 — 



Wij hebben , om het ontstaan der kleuren en het wezen der aan- 

 vullingskleuren te verduidelijken , rood , geel en blaauw als hoofd- 

 of enkelvoudige kleuren aangemerkt, en hoewel deze voor de kleur- 

 stofl'en der ligchamen en door de meeste schilders voor hunne 

 verwen praktisch kunnen aangewend worden , zoo is het er echter 

 verre af, dat de wetenschap haar algemeen als de eenige grondkleu- 

 ren aanneemt. Grondige onderzoekingen hebben aangetoond, dat, 

 hoe vreemd het ook schijne, groen dikwijls als eene enkelvoudige 

 kleur optreedt, terwijl wij reeds als kinderen wisten, dat groen uit 

 blaauw en geel is zamengesteld ; en nog vreemder zal het velen 

 schijnen, dat blaauw en geel niet altijd groen maken, maar ook 

 in sommige gevallen wit te voorschijn brengen. Wie zal echter 

 ontkennen, dat het regt hier aan de zijde der wetenschap is, die 

 hare proeven niet met de bedriegelijke en onzuivere kleurstofien 

 neemt, maar met de heldere gekleurde lichten, die zij doorbreking 

 uit het witte zonlicht verkrijgt. 



Dat de kleuren slechts in zoo verre eigenschappen der planten 

 zijn, als deze door het licht beschenen worden, is duidelijk. Oor- 

 spronkelijk zijn de kleuren eigenschappen des lichts. De kleuren der 

 ligchamen veranderen, naarmate het licht, dat deze beschijnt, an- 

 ders is zamengesteld. Bij lamplicht kunnen wij groen en blaauw vaak 

 niet van elkander onderscheiden, en eene bloem, die in het witte 

 zonlicht rood is, wordt kleurloos, wanneer het gele licht van eene 

 spirituslamp, wier pit met keukenzout is ingewreven , haar beschijnt. 



Maar zijn de planten hierin slechts lijdelijke onverschillige we- 

 zens, die zich iedere kleur laten welgevallen, waarmede moeder 

 zon haar eigendunkelijk gelieft op te sieren? Waarlijk, dan zouden 

 wij ten opzigte van die zon den dikwijls misbruikten naam van stief- 

 moeder weder moeten misbruiken en diepe weemoed zou ons be- 

 zielen, bij het treurige lot van zoo vele vuil-bruine, vuil-witte en 

 vuil-gele kinderen onzer weiden, die in het niet verzinken voor 

 den glans van eene ijdele klaproos of eene kwaadaardige boterbloem ! 



Of zouden de planten ook van hare zijde te kennen geven, dat 

 zij eene voorliefde bezitten voor eene of andere kleur ? Zouden de 

 bloemen als pronkzieke meisjes het hoofd naar de zon opheffen en 



