— 305 — 



planeten de eenige oorzaak van hare schijnbare beweging wezen moest. 

 EüDoxus ontwierp het stelsel, dat door onderscheidene latere wijs- 

 geeren werd aangenomen, maar eerst vijf eeuwen na hem door ïto- 

 LEMEUs behoorlijk werd uitgewerkt en toegelicht, en dat daardoor 

 wederregtelijk den naanor van het stelsel van ptolemeus heeft 

 verkregen. Er werd inderdaad niet weinig vernufts gevorderd, om 

 uit eene, hoezeer zamengestelde, toch regelmatige beweging in cir- 

 kels om onstofi'elijke punten , de zonderlinge verschijnselen te kun- 

 nen verklaren , die bij de beweging der planeten werden waargeno- 

 men; maar de oudheid zelve zoude toch dat stelsel reeds verworpen 

 hebben, indien zij eenig denkbeeld had gehad van de eenvoudigste 

 en noodzakelijkste wetten der beweging , omtrent welke zij zoo dik- 

 wijls de volslagenste onkunde heeft aan den dag gelegd. Het stelsel 

 van PTOLEMEUS kon vereenigbaar schijnen met de ruwe waarnemin- 

 gen ia de vroege oudheid volbragt, maar het strijdt tegen ontelbare 

 verschijnselen, die de meer naauwkeurige waarnemingen van latere 

 eeuwen bij de beweging der planeten hebben doen ontdekken. 



De sterrekuude heeft ten allen tijde vermogende voorstanders en 

 ijverige beoefenaars gevonden; maar toch is zij, gedurende eene 

 reeks van eeuwen, op nagenoeg dezelfde hoogte gebleven. Zij heeft 

 dit te wijten , niet slechts aan de ruwheid der vroegere werktuigen 

 en wijzen van waarnemen, of aan het onvermogen der wiskunde, 

 wier hulp zij niet kon ontberen, maar ook en vooral aan het ver- 

 leidelijke van het stelsel van ptolemeus, dat algemeen werd aan- 

 genomen, maar dat, hoe vernuftig ook, op een valsch beginsel 

 rustte en eene d^waling deed insluipen, die zich eeuwen lang ver- 

 borgen hield. Een treffend blijk van de onmagt der sterrekunde, 

 zoo lang zij zich niet boven die dwaling wist te verheffen, vinden 

 wij in het wedervaren van den koning alphonsus van Castilië, 

 omstreeks het midden der dertiende eeuw. Alphonsus , die de 

 sterrekunde van zijnen tijd beoefend had, kon zich niet vereenigen 

 met het stelsel van ptolemeus , waarop zij grootendeels gevestigd 

 was. Het gezond verstand kon bezwaarlijk aan bewegingen gelooven 

 om onstoffelijke punten , die zelf aan bewegingen onderworpen wa- 

 ren , zoo lang het onmogelijk bleef eenige grondoorzaak voor zulke 



