— 308 — 



voor den geest van copernicus, die een goed gedeelte van zijn 

 leven aan de beoefening der sterrekunde had toegewijd, gedurende 

 eeuigen tijd het hoogleeraarsambt in die wetenschap vervulde, en 

 later in een' geestelijken stand werd geplaatst, die hem toeliet zich 

 geheel aan zijne bespiegelingen over te geven. Copernicus bespeurde 

 al vroegtijdig, dat het stelsel van pïolemeus onhoudbaar was, 

 welke ontwikkeling men het ook mogt geven, en dat alzoo de sterre- 

 kunde, die daarop rustte, eene geheele hervorming behoefde. Aan 

 die hervorming willende arbeiden, zocht hij den bouw des heelals, 

 uit welken zich de waargenomene verschijnselen van den hemel, 

 op de meest ongedwongene wijze, lieten verklaren, en misschien 

 zoude hij langen tijd vruchteloos hebben gezocht, indien hij geene 

 wegwijzers in de ouden had gevonden. Het bleek hem , dat men 

 reeds in de oude wereld had gesproken van eene wentelende bewe- 

 ging der aarde om eene bepaalde as , en van kringen , in welke 

 de aarde en de planeten zich om de zon bewogen. Deze denkbeel- 

 den uitwerkende, trof het hem, dat eene zoo eenvoudige beweging, 

 als die der aarde om eene as, toereikende was om de ongerijmde 

 veronderstelling uit den weg te ruimen, dat alle deelen van het 

 zoo zamengesteld heelal, terwijl zij aan zoo ingewikkelde bijzon- 

 dere bewegingen onderworpen waren , bovendien , met elkander , in 

 den korten tijd van vier en twintig uren, rondom de aarde zouden 

 rondloopea. Men behoefde die as slechts een' bepaalden stand toe 

 te kennen om, op de allereenvoudigste wijze, de afwisseling van 

 jaargetijden te zien ontstaan , wier verklaring de sterrekundigen 

 nog zoo verlegen maakte, en eene kleine verplaatsing van die as 

 riep den vooruitgang der nachteveningen te voorschijn, die reeds 

 in de Alexandrijnsche school bekend was, maar nog geene dan 

 ongerijmde verklaringen had kunnen vinden. Eene kringvormige 

 beweging van de aarde en van de planeten om de zon was genoeg, 

 om de kronkelingen, de stilstanden, de teruggangen en andere 

 groote onregelmatigheden in de beweging der planeten te verklaren, 

 en bij die verklaring bleek het tevens, waarom sommige planeten, 

 met haren stand aan den hemel, zoo aanmerkelijke veranderingen 

 in hare helderheid moeten ondergaan, van welke het stelsel van 



