— :U0 — 



beweging der aarde, dat copernicus het onsterfelijk geschrift, in 

 hetwelk hij zijn stelsel ontvouwde, op aandrang van vrienden uit 

 den geestelijken stand, en vooral van den kardinaal schoenberg 

 heeft uitgegeven en aan paus paulus ITI heeft opgedragen. Aan- 

 vankelijk vond het stelsel van copernicus wel niet den algemeenen 

 bijval, dien het verdiende, maar toch ook geen belangrijken tegen- 

 stand, doch na verloop van eenigen tijd werd het op eene woe- 

 dende wijze bestreden en krachtig verdedigd, en eerst nadat het 

 gedurende eene halve eeuw bekend was geweest, heeft de kerk 

 zich met die geschillen ingelaten en het stelsel van copernicus, 

 als strijdende tegen het geloof, veroordeeld. De kracht der waar- 

 heid is echter in niets zoo duidelijk, als in het stelsel van coper- 

 Nicus gebleken. Zijne verdedigers behaalden steeds de schitterend- 

 ste zegepralen over zijne bestrijders; elke poging orn het te ver- 

 zwakken liep op zijne bevestiging uit, en nog slechts eene halve 

 eeuw, nadat de kerk begonnen was zijne aanhangers op eene 

 bloedige wijze te vervolgen, was het, bij alle sterrekundigen van 

 naam , als eene onbetwijfelbare waarheid aangenomen. 



Nadat copernicus, door zijn stelsel, eenmaal de oogen der sterre- 

 kundigen had geopend en de valschheid van het beginsel had aan 

 het licht gebragt,dat de sterrekunde, gedurende twee duizend jaren, 

 op nagenoeg dezelfde hoogte had gehouden , behoefde die weten- 

 schap slechts een' betrekkelijk zeer korten tijd, om zich tot het 

 schoonste eereteeken van den menschelijken geest te verheffen. Ge- 

 lukkiglijk mogt de sterrekunde spoedig daarna in ïycho brahe een' 

 waarnemer vinden, die de schijnbare standplaatsen en bewegingen 

 van de ligcharaen des hemels met eene nog ongekende naauwkeurig- 

 heid bepaalde, welke men ook vroeger had kunnen bereiken, maar, 

 wanhopende aan de mogelijkheid om die bewegingen te ontwarren, 

 voor overtollig scheen te houden. Gelukkiglijk werd keppler door 

 eene geheime magt aangedreven , om , met al de scherpte van zijn 

 vernuft, de naauwkeurige waarnemingen van ïycho uit te putten, 

 voor eene meer volmaakte kennis van den bouw des hemels. Toen 

 werd niet slechts de laatste twijfeling omtrent het stelsel van Co- 

 pernicus en de bewegelijkheid der aarde opgeheven, maar zelfs 



