- 311 - 



de ware toedragt dier beweging door eeuwige wetten vastgesteld. 

 Toen bleek het dat de ouden , niet slechts in den stilstand 

 der aarde, maar ook in de natuur van de beweging der planeten 

 geheel hadden misgetast. Toen openbaarden zich drie eenvoudige 

 wetten , aan welke de Almagt de beweging vau alle ligchamen 

 des zonnestelsels, en daarmede ook die der aarde, heeft gebonden, 

 en uit die eenvoudige wetten werden de schijnbare bewegingen 

 der planeten en al hare onregelmatigheden, in veel talrijker scha- 

 keringen nog, dan men vóór den tijd van tycho bij haar kon veron- 

 derstellen , met eene treffende juistheid afgeleid. Zoo vele duizendtallen 

 van feiten als tycho waarnemingen had volbragt, traden op als 

 getuigen voor de gewigtige waarheden, door keppler in zijne wet- 

 ten verkondigd, en voor de sterrekunde was een dageraad opge- 

 gaan , die een' heerlijken dag beloofde. 



De sterrekunde bezit, boven andere wetenschappen, het onschat- 

 baar voorregt, dat hare voortbrengselen in de verschijnselen der 

 natuur een' onfeilbaren toetssteen vinden , en dat de staat harer 

 vorderingen zich, in de meerdere of mindere overeenstemming tus- 

 schen hare voorspellingen en de vervulling van deze, moet open- 

 baren. De schijnbare beweging der planeten , die de vroegere ster- 

 rekundigen radeloos maakte, werd, naar de wetten van kepplek, 

 door eene, wel diep verborgene, maar toch hoogst eenvoudige 

 verordening der natuur te weeg gebragt; maar zijn die wetten in- 

 derdaad eene waarheid, dan moet dit daaruit blijken, dat zij van 

 de zamengestelde schijnbare bewegingen der planeten ook eene vol- 

 komene rekenschap kunnen afleggen. Dan moeten de vroeger waar- 

 genomene plaatsen der planeten zameutreflen met die, welke uit 

 deze wetten worden afgeleid; dan moeten de planeten zich toekom- 

 stig daar vertoonen , waar hare plaats, door de berekening, wordt 

 aangewezen, en de verschijnselen des hemels, die door de schijnbare 

 plaatsen der hemellichten worden bepaald, moeten zich, op den 

 tijd en de wijze hunner voorspelling, openbaren. Vóór den tijd 

 van KEPPLEE, was de onmogelijkheid om aan deze eischen van eene 

 welgevestigde sterrekunde te voldoen, maar al te duidelijk gebleken. 

 Geen ligchaam van het zonnestelsel verscheen nog aan het punt 



