— 312 — 



des hemels, waar het zich, naar de berekening, bevinden moest, 

 hoezeer men zich had afgesloofd, om de beweging dier ligchamen 

 aan orde en regelmaat te binden. Toen keppleb, daarentegen zijne 

 Tabulae Rzidolphinae had uitgegeven , de eerste tafelen van dien 

 aard , die op het ware beginsel omtrent de beweging der aarde en 

 de planeten rustten , openbaarde zich eene bijna volkomene overeen- 

 stemming, tusschen de uit haar bepaalde en de door ïycho zoo 

 naauwkeurig waargenomene plaatsen der hemellichten , en de voor- 

 spelling der hemel verschijnselen werd zoo naauwkeurig vervuld, dat 

 de juistheid van dat beginsel boven allen twijfel verheven was, 

 voor iedereen, die niet moedwillig het oog voor de waarheid wilde 

 sluiten. Indien echter de oudheid waarnemingen had nagelaten, in 

 naauwkeurigheid bij die van tycho vergelijkbaar, of zelfs indien 

 de waarnemingen van tycho de naauwkeurigheid hadden bezeten , 

 wier bereiking eerst mogelijk was, nadat de kijkers aan de sterre- 

 kundige raeetwerktuigen waren toegevoegd, zoude keppler lang- 

 zame veranderingen in den bouw des zonnestelsels hebben ontdekt, 

 ten bewijze dat hij, in zijne wetten, wel zeer veel, maar nog 

 geenszins alles had gevonden. Hij zoude dan hebben bespeurd, dat 

 de loopbanen der planeten noch in grootte, noch in gedaante, noch 

 in ligging, bestendig dezelfde bleven, en dat geen ligchaam van 

 het zonnestelsel zich, op den duur, volkomen naar zijne wetten 

 bewooËj. In de bewegingen der ligchamen van het zonnestelsel lig- 

 gen , buiten de grovere veranderingen en onregelmatigheden , die 

 reeds door de ouden werden bemerkt, of uit de waarnemingen van 

 TYCHO konden worden afgeleid, nog ontelbare kleinere verscholen, 

 die in grooteren getale te voorschijn traden en zich ingewikkelder 

 betoonden naar mate de kunst van waarnemen werd volmaakt, 

 en die, door het menschelijk vernuft, nooit aan regels zouden zijn 

 gebonden, en nooit aan de berekening zijn onderworpen, zonder 

 eene naauwkeurige kennis van de grondoorzaak, door welke de 

 ligchamen des zonnestelsels zich bewegen. Reeds keppler begreep 

 te regt, dat de wondervoUe overeenstemming tusschen de bewe- 

 gingen der ligchamen van het zonnestelsel, bij welke zij alle aan 

 drie eenvoudige wetten gehoorzamen, eene voor al die ligchamen 



