— 313 — 



gemeenschappelijke grondoorzaak hebben moest. Hij dacht aan eene 

 aantrekkende kracht, die de zon op de planeten kon uitoefenen, 

 maar de toenmalige staat der wiskunde liet hem niet toe, de ge- 

 volgen van zulk eene kracht aan de berekening te onderwerpen. 

 Het denkbeeld van zulk eene kracht rees ook bij anderen op, en 

 werd meer algemeen, nadat onze christiaan huijgens de reeds 

 ontluikende kennis van de wetten der beweging door schitterende 

 ontdekkingen aanmerkelijk had uitgebreid, en eindelijk verdween 

 de nevel, die het groot geheim der schepping, de grondoorzaak 

 van de beweging der hemellichten , voor den menschelijken geest 

 verborgen had. 



Op het einde der zeventiende eeuw werd door den onsterfelijken 

 NEWTON, uit eenvoudige natuurverschijnselen, die door millioe- 

 nen waren opgemerkt, maar eerst door hem rijpelijk werden over- 

 wogen, het bestaan afgeleid van eene eigenschap der stof, die den 

 naam van algemeene aanirehkingshracM heeft ontvangen , met welke 

 ook de kleinste ligchaampjes zijn toegerust, en wier vermogen 

 zich vooral bij de groote ligchamen van het zonnestelsel moest 

 openbaren, newton ontdekte , dat de algemeene aantrekkingskracht 

 aan drie eenvoudige wetten gebonden is, en de ontwikkeling, 

 die hij zelf aan de wiskunde wist te geven, stelde hem in staat 

 om de eerste uitwerkingen te bepalen , welke deze kracht in het zon- 

 nestelsel hebben moest. Toen bleek het, dat de wetten van keppler 

 de eerste, eenvoudigste en noodwendigste gevolgen zijn van de 

 aantrekkingskracht, die door de zon op de planeten wordt uitge- 

 oefend, en het bleek tevens, dat het bestaan van die kracht, met 

 hare eigenschappen, zich, uit de wetten van keppler, op eene 

 wiskundige wijze liet betoogen. Toen bleek het dat elke planeet 

 zich volkomen naar de wetten van keppler zoude bewegen, in- 

 dien zij met de zon alleen bestond, en dat de aantrekking, die 

 de planeten en hare wachters op elkander en op de zon uitoefenen, 

 eene onuitputtelijke bron van onregelmatigheden in hare beweging 

 en van veranderingen in het geheele zonnestelsel wezen moest. De 

 eb en vloed der zee en de onregelmatigheden in de beweging der 

 maan, die gedeeltelijk reeds door hipparohus waren opgemerkt, 



