— 317 — 



eene bedenking tegen zijn stelsel zoude worden ontleend aan den 

 vermeenden stilstand der vaste sterren. Zijn de vaste sterren in 

 zich zelve onbewegelijk, dan moeten zij zich toch, door de bewe- 

 ging der aarde, aan den hemel schijnen te verplaatsen, en beweegt 

 de aarde zich jaarlijks in een' kring om de zon, zoo moet elke 

 ster zich jaarlijks in een kleinen kring aan den hemel schijnen te 

 bewegen, die eene juiste afspiegeling is van de loopbaan der aarde, 

 zoo als deze zich , uit de ster gezien , vertoonen moet. i) Copernicus 

 begreep teregt, dat, volgens zijn stelsel, die zoogenaamde jaarlijk- 

 sche parallaxis der vaste sterren noodwendig moest bestaan, en 

 dat hare ontdekking het eenvoudigste en volkomenste bewijs van 

 de beweging der aarde om de zon zoude geven. Zij had echter , in 

 zijnen tijd, geen spoor van haar aanwezen verraden, maar dit werd 

 door COPERNICUS uit eenen afstand der vaste sterren verklaard, 

 zoo groot in vergelijking van de geheele loopbaan der aarde, dat 

 de jaarlij ksche parallaxis, wegens haar gering bedrag, onopgemerkt 

 was gebleven. Het viel moeijelijk die verklaring van copernicus 

 aan te nemen, in eenen tijd, toen men den hemel nog als een 

 bijwerk der aarde beschouwde, en de ruimte der scliepping, die 

 door de vaste sterren wordt ingenomen, als eene doos, niet meer 

 dan even ruim genoeg, om het zonnestelsel te kunnen omvatten. 

 De tegenstanders van het stelsel van copernicus beriepen zich dan 

 ook op het niet bestaan van de jaarlijksche parallaxis der vaste 

 sterren, terwijl zijne voorstanders zich beijverden, om die paral- 

 laxis, door verbeterde werktuigen en waarnemingen, te ontdekken, 

 en de pogingen, in vroegeren en lateren tijd daartoe aangewend, 

 hebben onbeschrijflijk veel aan de volmaking der praktische ster- 

 rekunde toegebragt. Die pogingen misten echter haar doel ten 

 eenenmale, zoo lang men door haar alleen de beweging der aarde 

 wilde bevestigen, en toen deze geene bevestiging meer behoefde, 

 verkregen zij, om eene geheele andere reden, eene hooge waarde 

 voor de wetenschap. Toen de kennis van het zonnestelsel reeds tot 

 eene aanzienlijke hoogte was gestegen, moest de sterrekundige nog 



1) Zie mijne Verklaring van den sterrenhemel , tiveede druk, bl. 361. 



■21* 



