— 318 — 



eene volslagene onkunde belijden omtrent de ontelbare lichten, 

 die de ruimte van het heelal buiten het zonnestelsel bevolken, en 

 de eerste schrede tot hunne kennis was, natuurlijkerwijze, de be- 

 paling van den afstand, waarop zij van ons verwijderd zijn. De 

 afstand der vaste sterren liet zich op eene eenvoudige wijze uit 

 hare parallaxis afleiden, maar, ook nog lang nadat men van de 

 beweging der aarde , en dus ook van het bestaan dier parallaxis , 

 zeker was, kon men, voor haar bedrag, geene bepaalde uitkomst 

 vinden, en daaruit bleek dat dit bedrag kleiner moest zijn dan 

 de onvermijdelijke fouten der waarnemingen. De schatting van het 

 bedrag der fouten, die men, bij de waarnemingen, niet kon ver- 

 mijden, deed echter eene grootheid kennen, die de jaarlijksche 

 parallaxis der vaste sterren zekerlijk overtrof en uit welke een 

 afstand kon worden afgeleid, welke, door den afstand der vaste 

 sterren, zekerlijk overtroffen werd. Toen, bij de volmaking van 

 het praktisch deel der sterrekunde , de fouten der waarnemingen 

 gestadig werden verkleind, zonder dat men eene jaarlijksche paral- 

 laxis bij de vaste sterren bespeurde, moest men den kortst moge- 

 lijken afstand dier lichten steeds grooter stellen , tot dat hij eene 

 waarde verkreeg, die zelfs de stoutste verbeelding van vroegeren 

 tijd hem niet had durven toekennen. Eindelijk bereikten, in deze 

 eeuw, de hulpmiddelen voor de bepaling van de schijnbare plaat- 

 sen der hemellichten eene volkomenheid, bij welke de jaarlijksche 

 parallaxis der vaste sterren niet meer, in de onvermijdelijke fouten 

 der waarnemingen , behoefde verloren te gaan. Van eenige zeer 

 weinige vaste sterren, omtrent welke het gebleken is dat zij hon- 

 derd duizenden malen verder dan de zon van ons verwijderd zijn, 

 is ten laatste de jaarlijksche parallaxis, met eene volkomene ze- 

 kerheid, bepaald geworden. Het uiterst gering bedrag dier paral- 

 laxis is meer dan voldoende om te verklaren , waarom zij zoo lang 

 verborgen moest blijven, maar zij gaf ten laatste het regtstreeksch 

 bewijs voor de beweging der aarde, naar hetwelk copernicus en 

 zijne voorstanders zoo vuriglijk verlangden. 



Hoezeer de pogingen om de parallaxis der vaste sterren te be- 

 palen eeuwen lang mislukten, hebben zij tot schitterende ontdek- 



