— 322 — 



overtuigende wijze, door die verschijnselen, aangetoond, inaar liet 

 is niet onnatuurlijk, dat veler verstand beneveld werd, door de 

 noodzakelijkheid, om, bij het omhelzen van het stelsel van coper- 

 Nicus, alles wat men van kindsbeen af omtrent den hoogen rang 

 der aarde en hare betrekking tot het heelal zoo vastelijk had ge- 

 loofd, op te geven, en aan te nemen wat, naar de onmiddellijke 

 gewaarwording der zinnen , geheel anders wezen moest. De sterre- 

 kunde had echter nog geene nieuwe gronden voor de beweging der 

 aarde ontdekt, toen het stelsel van copeunicus reeds door na- 

 genoeg al hare beoefenaars als eene waarheid was aangenomen, en 

 vermoedelijk zoude geen van hen ooit aan die waarheid hebben 

 getwijfeld, indien hij slechts één der talrijke verschijnselen had 

 gekend, in welke wij nu de beweging der aarde aan den hemel 

 lezen. Nu wij de uiterst zamengestelde beweging der aarde, in al 

 hare bijzonderheden en grondoorzaken, met eene zoo bewonderens- 

 waardige juistheid kennen, kan ook alleen de dwaze onkunde zich 

 met de betuiging vermaken , dat de aarde volstrekt onbewegelijk 

 is , en ware zij te verontschuldigen wegens het wonderbaarlijke, 

 dat de domheid in de beweging der aarde moet vinden, dan zoude 

 men ook een' eindeloozen strijd der dwaasheid tegen alle uitspra- 

 ken der sterrekunde moeten gedoogen. De sterrekunde heeft veel 

 opgeleverd, dat zelfs den verstandigen wonderbaarlijk schijnen moet, 

 en zijn hare beoefenaars omtrent de zekerheid, ook van hare treffend- 

 ste uitspraken , gerust , hetgeen zij leert is soms zoo vreemd , dat men 

 de verstandige onkunde wel eenigen twijfel daaromtrent kan ten goede 

 houden, iïet wonderbaarlijkste van alles wat de sterrekunde ter 

 opmerking aanbiedt, is zekerlijk haar vermogen, om de eindelooze 

 reeks van verschijnselen , wier bespiegeling haar hoofddoel is , uit 

 één enkel en zeer eenvoudig beginsel af te leiden. Dat beginsel is 

 de grondslag waarop de geheele sterrekunde rust, met hetwelk zij 

 staan en vallen moet, en dat, eenmaal eene onbetwijfelbare waar- 

 heid geworden, aan de uitspraken der sterrekunde, hoe vreemd die 

 klinken mogen, eene wiskundige zekerheid moet geven. Eene vraag, 

 die wel niet bij hem zal oprijzen, die de sterrekunde beoefend 

 heeft, maar die veel natuurlijker en bij den onkundigen veeleer te 



