— 326 — 



de beweging der planeten, bij velen was opgerezen, bragt een ne- 

 dervallend ligchaam en de beweging der maan newton op het denk- 

 beeld van eene algemeene aantrekkingskracht, wier vermogen om- 

 gekeerd evenredig is aan de tweede magteii der afstanden , waarop 

 zij werkt. Zijne wiskundige bespiegelingen gaven hem de verrassende 

 uitkomst, dat de wetten, volgens welke de planeten zich bewegen, 

 die KEPPLEU alleen uit de waarnemingen had afgeleid, noodwendige 

 gevolgen van die aantrekkingskracht moesten wezen. Een aantal 

 uiterst raadselachtige verschijnselen in het zonnestelsel, van welke 

 ik hier boven eenige heb opgenoemd, werden door newton, door 

 wiskundig betoog, uit zijne aantrekkingskracht afgeleid, en reeds 

 in de handen van newton is zij , door het aantal ingewikkelde 

 verschijnselen, die hij uit haar volkomen verklaarde, van eene 

 onderzoekings-hypothese tot eene onbetwijfelbare waarheid overge- 

 gaan. De staat der wiskunde en die der waarnemingen lieten new- 

 ton niet toe, meer dan een zeer klein gedeelte van de uitwerkin- 

 gen der algemeene aantrekkingskracht te overzien , maar naar mate 

 de kunst en de wetenschap werden volmaakt, traden zij in groo- 

 ter getale te voorschijn, en de treffendste tafereelen der natuur 

 worden ons nu, door de uitwerkingen der algemeene aantrekkings- 

 kracht, aangeboden. Ik heb in mijne Verklaring vari den sterren- 

 hetnel een aantal opmerkenswaardige en ingewikkelde verschijnselen 

 vermeld, die alle uit de algemeene aantrekkingskracht voortvloeijen, 

 en voor wier hernieuwde mededeeling mij hier de ruimte geheel 

 ontbreekt. Bedenkt men dat al die verschijnselen, in al hare bij- 

 zonderheden , volkomen zoo als zij uit de algemeene aantrekkings- 

 kracht voortvloeijen, worden waargenomen, dan moet men zijn 

 gezond verstand geheel verloren hebben , om te kunnen betwijfelen, 

 dat de algemeene aantrekkingskracht een onwrikbare grondslag der 

 sterrekunde is geworden. De gevolgen van de algemeene aantrek- 

 kingskracht, die ik, in het bovengenoemd werk, heb opgesomd, 

 maken nog slechts een zeer klein gedeelte uit van alle, wier be- 

 staan, zoo wel door de waarnemingen als door de theorie, is be- 

 wezen , en het is op grond van ontelbare ingewikkelde verschijnse- 

 len des hemels, die in de algemeene aantrekkingskracht eene 



