— 328 — 



men het nu, vooral door de zorg van den beroemden hansen, 

 zoo ver gebragt, dat zelfs geen bepaald verschil meer wordt be- 

 speurd, tusschen hare voorspelde plaatsen en die welke uit de 

 teederste waarnemingen van den tegenwoordigen tijd worden afge- 

 leid ; maar om die hoogte te bereiken , moest men ook een onge- 

 looflijk groot getal ingewikkelde storingen in rekening brengen , 

 die de aarde en de maan, door de algemeene aantrekkingskracht, 

 in hare beweging ondervinden. De domheid, die de oplossing van 

 zelfs het onnoozelste sterrekundig vraagstuk niet kan verstaan , en 

 zich niet te min aan die wetenschap durft vergrijpen , verraadt 

 zich in niets zoo duidelijk, als in het voorbijzien van de volko- 

 mene overeenstemming tusschen de tegenwoordige sterrekunde en 

 den hemel zelven; eene overeenstemming, naar welke vroegere ster- 

 rekundigen, met zoo veel moeite, vruchteloos hebben gestreefd , die 

 alleen na de ontdekking der algemeene aantrekkingskracht kon wor- 

 den verkregen , en die, ook den meest onkundigen, een waarborg voor 

 de hooge volkomenheid der tegenwoordige sterrekunde wezen moet. 

 Willen wij nog sprekender getuigen voor de onwrikbaarheid van 

 den grondslag der tegenwoordige sterrekunde, zij worden ons in 

 grooten getale door de kometen aangeboden. Keppi-er kon, met 

 zijn wiskundig vernuft, zonder eenige willekeurige veronderstel- 

 ling, de ware beweging der planeten bepalen, die door tycho, ge- 

 durende eene lange reeks van jaren, onder allerlei omstandigheden, 

 waren waargenomen, maar het was hem volstrekt onmogelijk, die 

 onderzoeking uit te breiden over de kometen, die nimmer langer 

 dan gedurende eenige maanden zigtbaar zijn. De bepaling van de 

 beweging der kometen en alzoo de uitroeijing der gedrochtelijke 

 denkbeelden, die men weleer omtrent de beteekenis dier ligchamen 

 koesterde, was eerst mogelijk, nadat de algemeene aantrekkings- 

 kracht de wetten had aangewezen, aan welke hare beweging onder- 

 worpen is; en met welke juistheid de tegenwoordige sterrekundige 

 de beweging dier ligchamen bepaalt, is, voor iedereen, ook in de 

 komeet van halley gebleken, wier verschijning in het jaar 1835 

 bij velen nog levendig in het geheugen zal zijn bewaard gebleven. 

 In vroegere eeuwen was zij enkele malen, maar telkens gedurende 



